Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 91

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

समुद्यदादित्यनिभं शंखचक्रगदांबुजैः । लसत्करं पीतवस्रं स्मरेच्छ्रीपुरुषोत्तमम् ॥ ९१ ॥

Transliteration

samudyadādityanibhaṃ śaṃkhacakragadāṃbujaiḥ | lasatkaraṃ pītavasraṃ smarecchrīpuruṣottamam || 91 ||

Translation

طلوع ہوتے سورج کی مانند درخشاں، جن کے روشن ہاتھوں میں شَنگھ، چکر، گدا اور کمل ہیں، اور جو پیلا وستر (پیتامبر) پہنے ہوئے ہیں—اُس شری پُروشوتّم کا سمرن کرے۔

Word by Word

• समुद्यत्-आदित्य-निभम्: like the rising sun
• समुद्यत्-आदित्य-निभम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: समुद्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘समुद्यतः आदित्यः इव निभः’ = like the rising sun

• शंख-चक्र-गदा-अम्बुजैः: with conch, discus, mace, and lotus
• शंख-चक्र-गदा-अम्बुजैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शंख (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक) + गदा (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक/पुं-समाहार, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (copulative): with conch, discus, mace, lotus

• लसत्-करम्: with shining hands
• लसत्-करम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: लसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः: ‘लसन् करः यस्य’ (shining-handed)

• पीत-वस्त्रम्: wearing yellow garments
• पीत-वस्त्रम्: Karma-anvaya (कर्म-विशेषण/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पीत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः: ‘पीतं वस्त्रं यस्य’ (wearing yellow garment)

• स्मरेत्: should remember/meditate upon
• स्मरेत्: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• श्री-पुरुषोत्तमम्: the glorious Puruṣottama
• श्री-पुरुषोत्तमम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + पुरुषोत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः: ‘श्रीमान् पुरुषोत्तमः’ / ‘श्रियाः पुरुषोत्तमः’ (honorific)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Vishnu
• Puruṣottama

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It prescribes a precise dhyāna-form of Śrī Puruṣottama: remembering Viṣṇu’s radiant, auspicious iconography to steady the mind and sanctify ritual and daily conduct.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed here as smaraṇa (devotional remembrance): repeatedly visualizing the Lord’s form—sunlike brilliance, pītāmbara, and the four emblems—so the heart stays anchored in Viṣṇu-consciousness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects the practical use of dhyāna in ritual discipline: a standardized visualization used alongside mantra and procedure, aiding correct focus and continuity in worship.