Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 63

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

महाकविवरो भूत्वा मोहयेत्सकलं जगत् । हुत्वा गुङ्चीशकलान्यर्द्धागुलमितानि च ॥ ६३ ॥

Transliteration

mahākavivaro bhūtvā mohayetsakalaṃ jagat | hutvā guṅcīśakalānyarddhāgulamitāni ca || 63 ||

Translation

عظیم شاعروں میں برتر ہو کر وہ سارے جہان کو مسحور کر سکتا ہے—یَجْن کی آگ میں گنجی کے بیجوں کے آدھی انگلی کے برابر ٹکڑے آہوتی دے کر۔

Word by Word

• महाकविवरः: a great poet-excellent one
• महाकविवरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महाकविवर (प्रातिपदिक) = महा + कवि + वर (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् कविवरः)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) → भूत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-रूप (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having become)

• मोहयेत्: should delude/enchants
• मोहयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुह् (धातु) [णिच्] → मोहय
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• सकलम्: entire
• सकलम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (जगत्)

• जगत्: the world
• जगत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हुत्वा: having offered (as oblation)
• हुत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु) → हुत्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having offered in fire)

• गुञ्चीशकलानि: pieces of guñcī (seeds)
• गुञ्चीशकलानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुञ्चीशकल (प्रातिपदिक) = गुञ्ची + शकल (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गुञ्च्याः शकलानि)

• अर्द्धागुलमितानि: measured to half a finger (in length)
• अर्द्धागुलमितानि: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अर्द्धागुलमित (प्रातिपदिक) = अर्द्ध + अङ्गुल + मित (समास)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) ‘मित’, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (गुञ्चीशकलानि); तत्पुरुषः (अर्द्ध-अङ्गुल्या मितानि)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: hasya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a ritual-technical method (homa with precisely measured offerings) said to confer a refined power of speech and creativity, showing how disciplined Vedic procedure is linked to siddhi-like results.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

This verse is primarily karma-kāṇḍa/technical (homa for a desired capability) rather than explicit bhakti; in the Purāṇic frame, such rites are ideally performed with purity and reverence, with results ultimately dependent on divine order.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual procedure and traditional metrology—using aṅgula-based measurement for offerings—reflecting the technical precision valued in Vedic practice (kalpa-style ritual detail).