Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 8

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Devanagari script

सूर्यं च मूर्ध्नि वदने हृदि गुह्ये च पादयोः । सद्यादिपञ्च ह्रस्वाद्यान् न्यसेन्ङे हृदयोंऽतिमान् ॥ ८ ॥

Transliteration

sūryaṃ ca mūrdhni vadane hṛdi guhye ca pādayoḥ | sadyādipañca hrasvādyān nyasenṅe hṛdayoṃ'timān || 8 ||

Translation

سالک سر، منہ، دل، پوشیدہ مقام اور قدموں پر سورج دیوتا کا نیاس رکھے۔ پھر ‘سدیہ’ وغیرہ پانچ (منتر/اکشر) کو ہرسوادی سُروں سمیت ترتیب سے نیاس کر کے ہردیہ-نیاس مکمل کرے۔

Word by Word

• सूर्यम्: the Sun (solar syllable/mandala)
• सूर्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• मूर्ध्नि: on the head
• मूर्ध्नि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मूर्धन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• वदने: in the mouth/face
• वदने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वदन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• गुह्ये: in the secret part (genitals)
• गुह्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पादयोः: on the two feet
• पादयोः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), द्विवचन

• सद्यादि-पञ्च: the five (syllables) beginning with ‘sadya’
• सद्यादि-पञ्च: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सद्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + पञ्चन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘सद्यादि’ इति विशेषणपूर्वकं ‘पञ्च’ (the five beginning with ‘sadya’)

• ह्रस्व-आद्यान्: (those) beginning with the short vowels
• ह्रस्व-आद्यान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ह्रस्व (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying the set to be placed)

• न्यसेत्: should place/assign
• न्यसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ङे: the syllable ‘ṅe’
• ङे: Karma (कर्म)
• Type: Indeclinable
• Root: ङे (अव्यय/बीजाक्षर)
• Form: बीजाक्षर-रूप अव्यय (mantric syllable)

• हृदयः: in the heart
• हृदयः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (पाठभेद/सन्ध्यन्तरात् ‘हृदये’ अपेक्षितम्)

• अन्तिमान्: the last (one)/finally
• अन्तिमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्तिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying the agent/one who places)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, within Vedanga/ritual context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Surya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches nyāsa—sacralizing the practitioner’s body by assigning divine power (here, Sūrya and a pentad of mantras) to specific loci, making the body a fit support for mantra-japa and ritual contemplation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By prescribing embodied worship: devotion is expressed not only as feeling but as disciplined ritual remembrance, where the deity is invoked and honored in the very limbs and vital centers before further practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual-technical practice linked to Vedāṅga application—precise mantra placement (nyāsa), phonetic elements like short vowels (hrasva), and ordered limb-mapping used in formal worship and mantra-sādhana.