Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 3

Devapūjā-krama: Ārghya-saṃskāra, Maṇḍala–Nyāsa, Mudrā-pradarśana, Āvaraṇa-arcana, Homa, Japa, and Kṣamāpaṇa

आधारे नामसं स्थाप्य तत्र चेद्रविमंडलम् । क्लिममातृका पूलमुञ्चरन्पूरपेज्जलैः ॥ ३ ॥

ādhāre nāmasaṃ sthāpya tatra cedravimaṃḍalam | klimamātṛkā pūlamuñcaranpūrapejjalaiḥ || 3 ||

آدھار میں ‘نامسَم’ نامی حروف کا مجموعہ رکھ کر وہیں روی منڈل قائم کرے۔ پھر ‘کلیں’ ماترِکا سلسلہ پڑھتے ہوئے منتر کی دھارا جاری کرے اور کرم کے جل سے اسے بھر دے۔

आधारेin/on the base
आधारे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआधार (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
नामसम्the name/formula
नामसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामस (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; ‘name/namas-formula’ (reading as नामसम्)
स्थाप्यhaving स्थापित/placed
स्थाप्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive), from √स्था causative sense ‘to place/establish’; ‘having स्थापित’
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
FormAdverb (देशवाचक अव्यय)
चेत्if
चेत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
FormConditional particle (यदि)
रवि-मण्डलम्the sun-circle (ravi maṇḍala)
रवि-मण्डलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: रवेः मण्डलम् → रविमण्डलम्
क्लिम-मातृकाthe ‘klim’ matrika (mantric formula)
क्लिम-मातृका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्लिम् (बीजाक्षर, अव्ययवत्) + मातृका (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; तत्पुरुष: ‘क्लिम्-युक्ता मातृका’ (mantric syllable + matrika)
पूलम्a heap/mass
पूलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
उञ्चरन्uttering/performing
उञ्चरन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउञ्छ्/उञ्च् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), Masculine, Nominative Singular; ‘doing/uttering/raising’ (reading uncertain: उञ्चरन्)
पूरपेज्जलैःwith waters (for filling/ablution)
पूरपेज्जलैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपूरप (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; तत्पुरुष: ‘पूरप-जल’ (water for filling/ablution; reading uncertain: पेज्जलैः)

Narada (in an instructional, technical-ritual context; narrated within the Narada Purana’s Vedanga/ritual section)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

R
Ravi (Sun)

FAQs

It presents a technical upāsanā/ritual sequence: establishing a foundational support (ādhāra), invoking the solar principle (ravi-maṇḍala), and activating mantra-power through the mātṛkā (letters) with ritual water—linking cosmic order to disciplined practice.

Though primarily technical, it supports bhakti-based upāsanā by prescribing a focused method to place sacred syllables and invoke a divine cosmic form (the Sun as a sacred manifestation), making devotion structured through mantra and visualization.

It highlights mantra-vidhi and mātṛkā-krama (systematic use of syllables/letters), along with ritual procedure involving jalābhiṣeka/filling with water—typical of technical liturgical practice discussed in the Vedanga-oriented portion of Book 1.3.