Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 98

The Explanation of Sandhyā and Related Daily Observances

Saṅdhyā-ādi Nitya-karma-Vidhi

विमलो धारया युक्तो नृसिंहो विद्युता युतः । केशवादिमातृकाया मुनिर्नारायणो मतः ॥ ९८ ॥

vimalo dhārayā yukto nṛsiṃho vidyutā yutaḥ | keśavādimātṛkāyā munirnārāyaṇo mataḥ || 98 ||

‘وِمل’ دھارا (سہارا دینے والا بہاؤ) کے ساتھ یکت ہے؛ ‘نرسِمھ’ بجلی کے ساتھ یکت ہے۔ اور ‘کیشوَ’ سے آغاز ہونے والی ماترِکا (حروفی مجموعہ) میں مُنی کو ‘نارائن’ ہی مانا گیا ہے۔

विमलःspotless/pure
विमलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootविमल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धारयाwith a stream/flow
धारया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
युक्तःendowed
युक्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नृ-सिंहःNṛsiṃha
नृ-सिंहः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक) + सिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘नरः सिंह इव’/‘नर-सिंहः’
विद्युताwith lightning
विद्युता:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
युतःassociated
युतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
केशव-आदि-मातृकायाःof the syllabic series beginning with Keśava
केशव-आदि-मातृकायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + मातृका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘केशव-आदि’ इति तत्पुरुषः (beginning with Keśava) + ‘मातृका’ (alphabet/series of syllables) — ‘केशवादीनां मातृका’/‘केशव-आदि-मातृका’ इति समास; षष्ठीसम्बन्ध (genitive)
मुनिःsage
मुनिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नारायणःNārāyaṇa
नारायणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मतःis considered
मतः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootमन् (धातु) → मत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(सः) मतः’ = is considered/held to be

Narada (teaching within a technical/Vedanga-style enumeration)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

N
Nrsimha
N
Narayana
K
Keshava

FAQs

It links divine forms (Nṛsiṃha, Nārāyaṇa) with energetic principles (a sustaining ‘flow’ and lightning-like radiance) and anchors them in the Keśavādi Mātr̥kā, implying that sacred sound/phonemes are a vehicle for realizing Vishnu’s presence.

By identifying the sage-principle with Nārāyaṇa within the Keśava-based sacred sound matrix, it supports Bhakti through nāma (divine names) and mantra—devotion expressed as remembrance, recitation, and contemplative alignment with Vishnu’s forms.

It reflects a technical mantra/phoneme framework (Mātr̥kā), aligning with Śikṣā and Vyākaraṇa-oriented thinking—how sound-units and name-sequences are systematically mapped to deities for japa, nyāsa, and ritual application.