Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 72

Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana

Devanagari script

तत्रस्थामृतसंमग्नीकृत्यात्मानं विभावयेत् । तत्प्रभापटलव्याप्तैविमलं चिन्मयं परम् ॥ ७२ ॥

Transliteration

tatrasthāmṛtasaṃmagnīkṛtyātmānaṃ vibhāvayet | tatprabhāpaṭalavyāptaivimalaṃ cinmayaṃ param || 72 ||

Translation

وہیں ٹھہر کر اپنے آپ کو امرتِ سرور میں غرق سمجھ کر دھیان کرے۔ اُس پرم نور کے پردے سے محیط ہو کر وہ بے داغ، چِتنمَی، ماورائے حقیقت کا ادراک پاتا ہے۔

Word by Word

• तत्र-स्था: situated there
• तत्र-स्था: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तत्र (अव्यय) + स्था (धातु) → स्थ (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (तत्र स्था = situated there)

• अमृत-संमग्नी-कृत्य: having immersed (it) in nectar
• अमृत-संमग्नी-कृत्य: Purvakala (पूर्वकाल/absolutive)
• Type: Verb
• Root: अमृत (प्रातिपदिक) + सम्+मग्न (कृदन्त) + कृ (धातु) → कृत्य (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); तत्पुरुष-समासः (अमृते संमग्नीं कृत्वा = having immersed (it) in nectar)

• आत्मानम्: the self
• आत्मानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• विभावयेत्: should contemplate
• विभावयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+भू (धातु) / विभावय् (णिजन्त-धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (should contemplate/visualize)

• तत्-प्रभा-पटल-व्याप्तैः: by layers pervaded with its radiance
• तत्-प्रभा-पटल-व्याप्तैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक) + पटल (प्रातिपदिक) + व्याप्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष-समासः (तस्य प्रभायाः पटलैः व्याप्तैः = by layers pervaded with its radiance)

• विमलम्: pure
• विमलम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषणम्

• चिन्मयम्: made of consciousness
• चिन्मयम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चित् (प्रातिपदिक) + मयट् (प्रत्यय) → चिन्मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष (चितः मयम् = consisting of consciousness)

• परम्: supreme
• परम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Atman
• Brahman

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It instructs a direct contemplative method: visualize the Self immersed in amṛta (immortal bliss) and recognize the pure, supreme consciousness (cinmaya param) revealed by the pervading radiance of Brahman.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though primarily jñāna-dhyāna in tone, it supports bhakti by focusing the mind on “That” (tat)—the Supreme—whose radiance pervades everything; sustained loving absorption naturally matures into one-pointed devotion and inner surrender.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It emphasizes applied dhyāna-yoga as a disciplined mental practice—using precise visualization (vibhāvayet) and steady placement of attention (tatra)—a practical method often paired with mantra and correct recitation taught alongside Vedanga-oriented instruction.