Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 64

Prāyaścitta for Mahāpātakas and the Sin-destroying Power of Viṣṇu-smaraṇa

वैश्यायां पितृपत्न्यां तु षडब्दं व्रतमाचरेत् । गत्वा शूद्वां गुरोर्भार्यां त्रिवर्षं व्रतमाचरेत् ॥ ६४ ॥

vaiśyāyāṃ pitṛpatnyāṃ tu ṣaḍabdaṃ vratamācaret | gatvā śūdvāṃ gurorbhāryāṃ trivarṣaṃ vratamācaret || 64 ||

اگر گناہ کسی ویشیا عورت کے ساتھ ہو—خصوصاً باپ کی بیوی کے ساتھ—تو چھ برس کا پرायशچتّ ورت رکھے۔ اور اگر شُودر عورت کے ساتھ—خصوصاً گرو کی پتنی کے ساتھ—تو تین برس کا ورت کرے۔

vaiśyāyāmin/with a Vaiśya woman
vaiśyāyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvaiśyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative of circumstance)
pitṛ-patnyāmin/with the father’s wife
pitṛ-patnyām:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + patnī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘पितुः पत्नी’; अधिकरण
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/समुच्चय-भेदक (particle: ‘but/indeed’)
ṣaṭ-abdamfor six years
ṣaṭ-abdam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootṣaṭ (संख्या-प्रातिपदिक) + abda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; द्विगु-समास ‘षडब्दः’ (six-year); ‘व्रतम्’ विशेषण
vratamvow/penance
vratam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
ācaretshould perform/practise
ācaret:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√car (चर्) (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; विधि/आज्ञार्थ
gatvāhaving gone to/approached
gatvā:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Root√gam (गम्) (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having gone/approached’; पूर्वकालिक क्रिया
śūdrāma Śūdra woman
śūdrām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśūdrā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गमनस्य कर्म
guroḥof the teacher
guroḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
bhāryāmwife
bhāryām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘गुरोः’ इति षष्ठीसम्बन्धेन विशिष्टा; कर्म
tri-varṣamfor three years
tri-varṣam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottri (संख्या-प्रातिपदिक) + varṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समास ‘त्रिवर्षः’ (three-year); ‘व्रतम्’ विशेषण
vratamvow/penance
vratam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
ācaretshould perform
ācaret:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√car (चर्) (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Sanatkumara (teaching Narada in a dharma/expiation context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bibhatsa

N
Narada
G
Guru
P
Pitṛ (father)

FAQs

It frames prāyaścitta (expiation) as a disciplined, time-bound vrata meant to restore dharma after a serious transgression involving protected relationships (father’s wife, guru’s wife).

While not directly teaching bhakti practices, it supports a bhakti-aligned life by insisting on ethical restraint and corrective vows—purifying conduct so devotion can be stable and sincere.

Ritual discipline and dharma-śāstric procedure: the verse specifies vrata durations as a practical rule of prāyaścitta (applied ritual law), rather than a grammar/astrology teaching.