Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 116

Pāpa-bheda, Naraka-yātanā, Mahāpātaka-vicāra, Atonement Limits, Daśa-vidhā Bhakti, and Gaṅgā as Final Remedy

Devanagari script

स याति नरकं घोरं यावञ्चर्द्रार्क तारकम् । पापिनां निन्द्यमानानां पापार्द्धं क्षयमेति च ॥ ११६ ॥

Transliteration

sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvañcardrārka tārakam | pāpināṃ nindyamānānāṃ pāpārddhaṃ kṣayameti ca || 116 ||

Translation

وہ اتنے عرصے تک ہولناک نرک میں جاتا ہے جتنی دیر چاند، سورج اور ستارے قائم رہیں۔ اور جن گنہگاروں کی نیک لوگ مذمت کرتے ہیں، ان کے گناہ کا آدھا حصہ بھی مٹ جاتا ہے۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• याति: goes
• याति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नरकम्: hell
• नरकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying नरकम्)

• यावत्: as long as
• यावत्: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: परिमाण/कालवाचक-अव्यय (as long as)

• चन्द्र: the moon
• चन्द्र: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (in a list)

• अर्क: the sun
• अर्क: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (in a list)

• तारकम्: the stars / starry (heaven)
• तारकम्: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here adverbial-accusative sense ‘(while) the stars (exist)’ / or as collective ‘starry (world)’

• पापिनाम्: of sinners
• पापिनाम्: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पापिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• निन्द्यमानानाम्: being reviled
• निन्द्यमानानाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि + निन्द् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि-प्रत्यय (present passive participle), षष्ठी, बहुवचन; qualifies पापिनाम्

• पाप-अर्धम्: half of the sin
• पाप-अर्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• क्षयम्: destruction/cessation
• क्षयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायाः कर्म (object of एति)

• एति: goes to/attains
• एति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु)
• Form: लट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (and)

Speaker

Sanatkumāra (teaching Nārada in a dharma-upadeśa context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Naraka
• Candra
• Arka
• Tārakāḥ

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It stresses karmic accountability: grave wrongdoing leads to prolonged naraka-experience, while moral correction through righteous censure is presented as a mechanism that can diminish sin.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By highlighting the terror of pāpa and naraka, it implicitly pushes the seeker toward śuddha-ācāra and turning to Bhagavān through bhakti as a safeguard against sinful conduct and its consequences.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A practical dharma takeaway is emphasized rather than a specific Vedāṅga: ethical discipline (sadācāra) and social/religious censure function as corrective forces that reduce pāpa and deter adharma.