Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 77

Dharmopadeśa-Śānti: Rules of Impurity, Expiations, and Ancestor Rites

Devanagari script

स्वेन भर्त्रा सहस्त्राब्दं माताभुक्ता सुदैवतम् । पितामह्यपि स्वेनैव स्वेनैव प्रपितामही ॥ ७७ ॥

Transliteration

svena bhartrā sahastrābdaṃ mātābhuktā sudaivatam | pitāmahyapi svenaiva svenaiva prapitāmahī || 77 ||

Translation

ماں نے اپنے ہی شوہر کے ساتھ، نیک بختی اور دَیوی عنایت کے سائے میں، ہزار برس تک ازدواجی زندگی کا سکھ بھوگا؛ اسی طرح دادی نے اپنے ہی (شوہر) کے ساتھ، اور پردادی نے بھی اپنے ہی کے ساتھ۔

Word by Word

• स्वेन: by/with her own
• स्वेन: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental singular (reflexive adjective)

• भर्त्रा: with (her) husband
• भर्त्रा: सहकारक/सह (Sahakāraka/सह)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental singular

• सहस्र-अब्दम्: for a thousand years
• सहस्र-अब्दम्: कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक) + अब्द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; द्विगु-समासः (सहस्रं अब्दाः यस्य/सहस्रसंख्यकः अब्दः) — Accusative singular (duration)

• माता: the mother
• माता: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular

• अभुक्ता: not cohabited with (untouched)
• अभुक्ता: विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √भुज् (धातु)
• Form: क्त (Past passive participle/कृत्-प्रत्यय) with privative अ-; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — 'not enjoyed/untouched' qualifying 'माता'

• सु-दैवतम्: highly auspicious/divine
• सु-दैवतम्: विधेय (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दैवत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः (सु दैवतम्) — predicate adjective (neuter)

• पितामही: the grandmother
• पितामही: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular

• अपि: also
• अपि: सम्बन्धसूचक (Sambandha-sūcaka/सम्बन्धसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-कार (particle: also/even)

• स्वेन: by her own
• स्वेन: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental singular

• एव: indeed/only
• एव: अवधारण (Avadhāraṇa/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• स्वेन: by her own
• स्वेन: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental singular

• एव: indeed/only
• एव: अवधारण (Avadhāraṇa/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• प्रपितामही: the great-grandmother
• प्रपितामही: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रपितामही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular

Speaker

Narada (narration within the teaching dialogue)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It praises steadfast household dharma—chastity and loyalty to one’s rightful spouse—presented as a sign of good fortune (sudaivata) and a stabilizing force for family and lineage.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not directly about Vishnu-bhakti, it supports bhakti indirectly by upholding purity of conduct (sadachara) in the grihastha stage, which the Purana treats as a foundation for worship, vows, and disciplined spiritual life.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (like Vyakarana or Jyotisha) is taught in this verse; the practical takeaway is dharma-shastra style guidance on proper conduct within household life.