Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 144

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

खगस्य यद्भवेद्द्रव्यं भावभे क्षणयोगजम् । जीविकादिफलं सर्वं दशायां तस्य योजयेत् ॥ १४४ ॥

Transliteration

khagasya yadbhaveddravyaṃ bhāvabhe kṣaṇayogajam | jīvikādiphalaṃ sarvaṃ daśāyāṃ tasya yojayet || 144 ||

Translation

سیّارے کے بھاو اور نکشتر میں ہونے اور لمحاتی یوگوں سے جو دولت کا پھل پیدا ہو—روزگار وغیرہ—وہ سب اسی سیّارے کی دشا کے ساتھ منسوب کرنا چاہیے۔

Word by Word

• खगस्य: of the planet (lit. sky-goer)
• खगस्य: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: खग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• यत्: whatever
• यत्: सम्बन्ध (Relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• भवेत्: may be/arise
• भवेत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• द्रव्यम्: wealth/substance
• द्रव्यम्: कर्ता/कर्म (Subject/Object per construction)
• Type: Noun
• Root: द्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• भावभे: in the bhāva-bha (house-sign context)
• भावभे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: भावभ (प्रातिपदिक; ज्योतिष-परिभाषा)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (स्थाने/अधिकरणे)

• क्षणयोगजम्: born from momentary conjunction (kṣaṇa-yoga)
• क्षणयोगजम्: विशेषण (Adjective of द्रव्यम्)
• Type: Adjective
• Root: क्षण-योग-ज (प्रातिपदिक) = क्षण + योग + ज
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (क्षणयोगात् जातम्)

• जीविकादिफलम्: results such as livelihood, etc.
• जीविकादिफलम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जीविका-आदि-फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (जीविकादीनां फलम्)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: विशेषण (Adjective)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• दशायाम्: in the daśā (period)
• दशायाम्: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: दशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• तस्य: of that (planet)
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन

• योजयेत्: one should apply/assign
• योजयेत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, in the jyotiṣa-style explanatory flow)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames worldly outcomes (wealth, livelihood, etc.) as time-bound karma-fruits that manifest through daśā, encouraging disciplined interpretation of experience as structured, not random.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by locating material gains and career outcomes within daśā-based karma, it supports vairāgya (detachment), making it easier to prioritize devotion and inner liberation over fluctuating results.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: daśā-phala application—judging results from a planet’s bhāva placement, nakṣatra influence, and momentary yogas, then attributing those outcomes to that planet’s operating period.