Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 107

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Devanagari script

भूद्यूननिधने वाब्जे लग्नेऽप्येवं शिशोर्मृतिः । पापैश्चन्द्रास्तगैर्मात्रा सार्द्धं सदृष्टिमंतरा ॥ १०७ ॥

Transliteration

bhūdyūnanidhane vābje lagne'pyevaṃ śiśormṛtiḥ | pāpaiścandrāstagairmātrā sārddhaṃ sadṛṣṭimaṃtarā || 107 ||

Translation

اگر پیدائش کے وقت چاند گھرِ موت میں ہو، یا کُنبھ لگن میں بھی ایسے ہی نحس یوگ ہوں، تو شیرخوار کی موت کی علامت ہے۔ نیز جب چاند اَست (مغلوب) ہو کر نحس سیاروں سے مجروح ہو اور کوئی سعد نظر حفاظت نہ کرے، تو ماں کے ساتھ بچہ بھی ہلاک ہوتا ہے۔

Word by Word

• भू: in the earth-sign (Taurus)
• भू: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; स्थानवाचक (locative)

• द्यून: in the 7th house
• द्यून: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्यून (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; स्थानवाचक

• निधने: in the 8th house (death-place)
• निधने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; स्थानवाचक

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (particle of alternative)

• अब्जे: in the ascendant (lagna) / in the lotus-sign (context: lagna)
• अब्जे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अब्ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; स्थानवाचक

• लग्ने: in the ascendant
• लग्ने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लग्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; स्थानवाचक

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)

• एवं: thus
• एवं: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवं (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb of manner)

• शिशोः: of the child
• शिशोः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• मृतिः: death
• मृतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय (predicate noun)

• पापैः: by/with malefics
• पापैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; साधन/हेतु (instrumental/causal)

• चन्द्र: Moon
• चन्द्र: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)

• अस्त: set (in setting)
• अस्त: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (in compound)

• गैः: placed (there)
• गैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘-ग’ = ‘going/placed in’ (astrological)

• मात्रा: with the mother
• मात्रा: Saha (सह/सहकारक)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सहकारक (with)

• सार्द्धम्: together with
• सार्द्धम्: Saha (सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्द्धम् (अव्यय)
• Form: सहार्थक अव्यय (with/together)

• स: with
• स: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् उपसर्गसदृश/समासपूर्वपद; ‘स-’ = ‘with’ (in compound)

• दृष्टि: aspect/sight
• दृष्टि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासाङ्ग (in compound)

• मन्तरा: without (good) aspect
• मन्तरा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तरा (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमास; ‘सदृष्टि-अन्तरा’ = ‘without good aspect’; अव्ययप्रयोग

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Chandra (Moon)
• Grahas (planets)
• Lagna (ascendant)
• Kumbha (Aquarius)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames Jyotiṣa as a Vedāṅga meant for discerning karmic outcomes and prompting timely dharmic remedies, emphasizing that protection comes from auspicious influences (benefic aspects) rather than mere fatalism.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While the verse is technical (Jyotiṣa), its implied purpose in the Purāṇic setting is remedial—encouraging dharmic conduct, prayer, and protective rites that, in broader Narada Purana teaching, are fulfilled most safely through devotion and surrender to the Divine.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: assessment of Lagna and Chandra, malefic afflictions (pāpa-grahas), weakened Moon (astagata), death-related houses (nidhana), and the protective role of benefic aspects (sadṛṣṭi).