Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 28

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

Devanagari script

स्वरितेद्राजृसंप्रोक्त स्तनहेभ्राजृतस्रयः । अनुदात्तेत अख्याता भाद्युतात्ता इतः स्यमात् ॥ २८ ॥

Transliteration

svaritedrājṛsaṃprokta stanahebhrājṛtasrayaḥ | anudātteta akhyātā bhādyutāttā itaḥ syamāt || 28 ||

Translation

سورِت میں آواز کو ‘دراجṛ-سمپروکت’ کہا گیا ہے اور اس کا سہارا ‘ستنہے-بھراجṛتسرَیہ’ وغیرہ ترتیب پر بتایا گیا ہے۔ انوداتّت میں ‘ایت’ (پستی کی علامت) کی توضیح ہے؛ پس باقی جداگانہ لہجہ ‘اوداتّت’ سمجھا جائے॥۲۸॥

Word by Word

• स्वरिते: in/with svarita
• स्वरिते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वरित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; स्वर-विशेषे (in the svarita)

• द्राजृ-सम्प्रोक्तः: (it is) fully stated as ‘drājṛ’
• द्राजृ-सम्प्रोक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: द्राजृ (प्रातिपदिक/गण-नाम) + सम्प्रोक्त (कृदन्त, √वच्/प्रोक्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त-विशेषण (fully stated)

• स्तनहे-भ्राजृत-स्रयः: the ‘sraya’ class of (stanahe and bhrājṛta)
• स्तनहे-भ्राजृत-स्रयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तनहे (प्रातिपदिक/गण-नाम) + भ्राजृत (प्रातिपदिक/गण-नाम) + स्रयः (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व-समासः (two items) + ‘स्रयः’ वर्ग-निर्देशः

• अनुदात्त-इत्: anudātta it-marker
• अनुदात्त-इत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनुदात्त (प्रातिपदिक) + इत् (प्रातिपदिक/संज्ञा)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इत्संज्ञा

• अख्याताः: are not stated/are unnamed
• अख्याताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अख्यात (कृदन्त, √ख्या धातु)
• Form: पुं/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (not declared/unnamed)

• भा-आद्य-उदात्ताः: those beginning with ‘bhā’ (having) udātta
• भा-आद्य-उदात्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भा (प्रातिपदिक/गण-नाम) + आदि (प्रातिपदिक) + उदात्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘भादि’ (beginning with bhā) + उदात्त-विशेषण

• इतः: from this/therefrom
• इतः: Apadana (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: इतः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अपादान/दिशार्थे (from here/therefrom)

• स्यामात्: should be/is to be
• स्यामात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; ‘स्यात्’ अर्थे (should be/would be)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It stresses that correct Vedic accent (svara) is part of dharma: precise chanting preserves mantra-power and prevents distortion of meaning and ritual efficacy.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is supported by disciplined practice: when hymns and names are recited correctly, devotion becomes steadier and worship becomes more faithful to śāstra.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā (phonetics) is highlighted—specifically the practical differentiation of the three Vedic accents: svarita, anudātta, and udātta for accurate recitation.