Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 34

Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa

विष्णुर्नभ्यो रविरयं गी फलं प्रातरच्युतः । भक्तैर्वद्योऽप्यंतरात्मा भो भो एष हरिस्तथा । एष शार्ङ्गी सैष रामः संहितैवं प्रकीर्तिता ॥ ३४ ॥

viṣṇurnabhyo ravirayaṃ gī phalaṃ prātaracyutaḥ | bhaktairvadyo'pyaṃtarātmā bho bho eṣa haristathā | eṣa śārṅgī saiṣa rāmaḥ saṃhitaivaṃ prakīrtitā || 34 ||

یہی وِشنو ہیں؛ ناف سے سورج طلوع ہوتا ہے؛ یہ ستوتی کا گیت ہے، یہی اس کا پھل ہے؛ صبح اچیوت کا سمرن کرنا چاہیے۔ وہ اندرونی آتما ہو کر بھی بھکت پکار اٹھتے ہیں—‘بھُو بھُو، یہی ہری ہے!’ یہی شارنگ دھاری ہیں، یہی رام ہیں—یوں سنہتا کی پرکیرتی ہوئی۔

विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नभ्यःfrom the sky
नभ्यः:
Apadana (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन (नभसः/नभ्यः वैदिक/छान्दस रूप)
रविःthe Sun
रविः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
गीःspeech/song
गीः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (गीः = वाक्/गीतिः)
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
अच्युतःAchyuta (Vishnu)
अच्युतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअच्युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भक्तैःby devotees
भक्तैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
वद्यःto be praised/spoken of
वद्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (to be spoken/praised)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; समुच्चय/अपि-arth (also/even)
अन्तरात्माthe inner Self
अन्तरात्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्ग) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (inner + self)
भोO!
भो:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (vocative particle/interjection)
भोO!
भो:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (repetition for emphasis)
एषःthis (he)
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
हरिःHari
हरिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाthus/so
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb: thus/so)
एषःthis (he)
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
शार्ङ्गीthe bearer of Śārṅga (bow)
शार्ङ्गी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशार्ङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शार्ङ्गधनुर्धरः (epithet)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
एषःthis (he)
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संहिताcompilation/collection
संहिता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb: thus)
प्रकीर्तिताhas been proclaimed
प्रकीर्तिता:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय (predicative)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

V
Vishnu
H
Hari
A
Acyuta
R
Ravi (Sun)
S
Sharngi
R
Rama

FAQs

It presents Hari (Viṣṇu) as both transcendent and immanent—He is the antarātmā (inner Self) yet lovingly invoked by devotees—showing that liberation-oriented mokṣa-dharma is fulfilled through praise and remembrance of the Lord.

Bhakti is shown as vocal praise and heartfelt calling—“eṣa hariḥ”—along with prātaḥ-smaraṇa (morning remembrance) of Acyuta; the “phala” (fruit) is linked to devotional recitation (gī) rather than mere intellectual knowledge.

It highlights practical prayoga (application) in daily sādhana—especially prātaḥ-smaraṇa and stotra/saṃhitā-style recitation—where correct utterance and disciplined timing connect to Śikṣā (phonetics) and Kalpa (ritual procedure) in lived devotion.