Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 62

Threefold Suffering, Twofold Knowledge, and the Definition of Bhagavān (Vāsudeva); Prelude to Keśidhvaja–Janaka Yoga

Devanagari script

ततश्च तं स पप्रच्छ प्रायश्चित्तं हि तद्रूतम् । स चाचष्ट यथान्यायं मुने केशिध्वजाय तत् ॥ ६० ॥

Transliteration

tataśca taṃ sa papraccha prāyaścittaṃ hi tadrūtam | sa cācaṣṭa yathānyāyaṃ mune keśidhvajāya tat || 60 ||

Translation

پھر اس نے اس معاملے کے لیے مناسب پرایَشچِت (کفّارہ) کے بارے میں پوچھا۔ اور اس نے دھرم کے قاعدے کے مطابق مُنی کیشِدھوج کو وہ پرایَشچِت سمجھا دیا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: काल/क्रम (Temporal/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• प्रायश्चित्तम्: expiation
• प्रायश्चित्तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• हि: indeed, for
• हि: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/causal particle)

• तत्: that
• तत्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण of रूतम् (that-mentioned)

• रूतम्: the stated matter / utterance
• रूतम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: रूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; (context: ‘said/mentioned matter’; reading uncertain in source)

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध/समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• आचष्ट: told, explained
• आचष्ट: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: आ-चक्ष् (धातु)
• Form: लिट्/लङ्-सम्भाव्य (narrative past form); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; (standard: आचष्टे is Ātmanepada; here textual variant)

• यथान्यायम्: according to rule / properly
• यथान्यायम्: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + न्याय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव: यथा न्यायम्; अव्ययवत् (adverbial)

• मुने: O sage
• मुने: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन

• केशिध्वजाय: to Keśidhvaja
• केशिध्वजाय: सम्प्रदान (Sampradāna/Dative recipient)
• Type: Noun
• Root: केशिध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; व्यक्तिनाम

• तत्: that (expiation)
• तत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator describing the dialogue)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Keśidhvaja

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights that spiritual purification is not arbitrary: expiation (prāyaścitta) must be sought and applied according to dharma, restoring inner purity and right order.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By implying that sincere seekers clarify faults through prescribed atonement, it supports bhakti as a disciplined life—devotion accompanied by ethical accountability and purification.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to dharma-based procedural correctness (nyāya/vidhi) used in ritual life—closely aligned with Kalpa (ritual procedure) and Smārta-prāyaścitta frameworks.