Shloka 13

Adhyaya 90 — The Slaying of Shumbha and the Reabsorption of the Goddesses into Ambika

Sanskrit

तस्यापतत एवाशु खड्गं चिच्छेद चण्डिका ।

धनुर्मुक्तैः शितैर्बाणैश्चर्म चार्ककरामलम् ॥

Transliteration

tasyāpatata evāśu khaḍgaṃ ciccheda caṇḍikā / dhanurmuktaiḥ śitair bāṇaiś carma cārkakarāmalam

Translation

جب وہ حملہ آور ہوا تو چنڈیکا نے فوراً اس کی تلوار کاٹ دی؛ اور اپنے کمان سے چھوڑے ہوئے تیز تیروں سے سورج کی کرنوں جیسی روشن اس کی ڈھال کو بھی چھید دیا۔

Word by Word

• तस्य: of him, his
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• आपततः: as (he) was rushing/falling upon
• आपततः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-√पत् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), षष्ठी-सम्बन्धे एकवचन; ‘while (he) was falling/charging’

• एव: just, indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय

• आशु: quickly
• आशु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: शीघ्रार्थक अव्यय (adverb)

• खड्गम्: sword
• खड्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• चिच्छेद: cut, severed
• चिच्छेद: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √छिद् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• चण्डिका: Caṇḍikā (the fierce Goddess)
• चण्डिका: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चण्डिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• धनुः: from the bow
• धनुः: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; ‘from the bow’ (ablative) in dhanurmuktaiḥ

• मुक्तैः: released, shot
• मुक्तैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्त (कृदन्त; √मुच् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त — ‘released’ qualifying बाणैः

• शितैः: sharp
• शितैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• बाणैः: with arrows
• बाणैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन

• चर्म: shield, leather (shield)
• चर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• अर्ककरामलम्: bright/pure like the sun’s rays
• अर्ककरामलम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्क-कर-अमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (अर्कस्य करः इव अमलम्) — ‘pure/bright like the sun’s rays’ qualifying चर्म

Speakers

• Narrative within the Devi Mahatmyam

Primary Deities

• Devī (Caṇḍikā)

Shakti Aspects

• Caṇḍikā (explicitly named)

Key Themes

• Shaktism
• Fierce grace
• Precision and swiftness in divine action

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Divine action is both compassionate and precise: it disarms aggression (sword) and nullifies defenses (shield) that protect wrongdoing.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Carita: exemplary narrative reinforcing the Goddess as the decisive power that restores balance.

What is the esoteric significance?

The sword can symbolize violent intent; the shield symbolizes rationalizations and self-protection of ego. Devī’s arrows (focused awareness) penetrate both.