Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

Adhyaya 85The Gods’ Hymn to the Goddess and the Emergence of Kaushiki; Shumbha Sends His Envoy

मम त्रैलोक्यमखिलं मम देवा वशानुगाः ।

यज्ञभागानहं सर्वानुपाश्नामि पृथक् पृथक् ॥

mama trailokyam akhilaṃ mama devā vaśānugāḥ / yajñabhāgān ahaṃ sarvān upāśnāmi pṛthak pṛthak

‘تینوں لوک میرے ہیں؛ دیوتا میرے تابع ہیں؛ اور ہر یَجْن کے تمام حصّے میں خود ہی بھوگ کرتا ہوں۔’

ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karta (कर्ता/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (three-world aggregate)
अखिलम्entire
अखिलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; त्रैलोक्यम् इति विशेषण
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वश-अनुगाःobedient; under (my) control
वश-अनुगाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवश (प्रातिपदिक) + अनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (वशम् अनुगच्छन्ति इति)
यज्ञ-भागान्shares of sacrifices
यज्ञ-भागान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यज्ञस्य भागाः)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; यज्ञभागान् इति विशेषण
उपाश्नामिI partake; I consume
उपाश्नामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-√अश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पृथक्separately
पृथक्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formप्रकार/विभागवाचक अव्यय (separately)
पृथक्each by itself
पृथक्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (emphatic repetition)
Śumbha’s words reported by the Dūta (indirect quotation)

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "vīra", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DevīŚumbhaDevas (collective)
Devī (the one being confronted with this boast)
Usurpation of yajñaCosmic order vs tyrannyAsura hubrisRitual economy of the gods

FAQs

Yajña represents reciprocal cosmic order (ṛta/dharma). Śumbha’s claim to seize all yajña-shares signals the breakdown of rightful reciprocity—an archetype of adharma where one power monopolizes what should be distributed according to sacred order.

Although yajña relates broadly to cosmic maintenance (often linked with sarga/pratisarga themes), this specific passage functions as narrative dialogue in the Devi Mahatmyam rather than a formal pancalakṣaṇa exposition.

Appropriating ‘yajña-shares’ symbolizes the ego consuming all ‘offerings’ of attention and agency for itself. Devī’s intervention (later) restores the rightful orientation: offering returns to the divine center, not the egoic claimant.