Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Adhyaya 64Kalavati (Vibhavari) Offers Herself and the Padmini Vidya to Svarocisha

मार्कण्डेय उवाच ।

एवमस्त्विति तामाह स तु कन्यां कलावतीम् ।

विभावर्याः कलावत्याः स्निग्धदृष्ट्यानुमोदितः ॥

mārkaṇḍeya uvāca evam astv iti tām āha sa tu kanyāṃ kalāvatīm / vibhāvaryāḥ kalāvatyāḥ snigdhadṛṣṭyānumoditaḥ

مارکنڈےیہ نے کہا— اس نے اس سے کہا: ‘ایومستو’ (یوں ہی ہو)۔ پھر وبھاوَری کی منظوری کے ساتھ، محبت بھری نگاہوں سے، اس نے دوشیزہ کلاوتی کو قبول کیا۔

मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारार्थ (thus/so)
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/आह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-अव्यय (but/indeed)
कन्याम्the maiden
कन्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
कलावतीम्Kalāvatī (name)
कलावतीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकलावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; संज्ञा
विभावर्याःof Vibhāvarī
विभावर्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविभावरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
कलावत्याःof Kalāvatī
कलावत्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकलावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
स्निग्धदृष्ट्याwith an affectionate glance
स्निग्धदृष्ट्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्निग्ध + दृष्टि (प्रातिपदिक + प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; कर्मधारय (स्निग्धा दृष्टिः)
अनुमोदितःapproved/encouraged
अनुमोदितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनुमोदित (कृदन्त; अनु√मुद् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; (passive sense)
Mārkaṇḍeya as narrator (explicit)
Consent/assent (anumodana)Union/acceptance motifNarrative closure of a boon-giving episode

FAQs

The emphasis on ‘anumodita’ (approval) underscores social-ethical legitimacy: unions/major decisions are portrayed as requiring harmonious consent rather than coercion.

Manvantara/vaṃśānucarita-type narrative: interpersonal events illustrate the moral texture of an epoch rather than cosmogenesis.

Affectionate assent symbolizes the alignment of wills—when inner and outer approvals coincide, the bestowed vidyā ‘settles’ without friction.