Adhyaya 50 — Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)
अब्रह्मचारिणाधीतमिज्या चाविदुषा कृता ।
तपोवने ग्राम्यभुजां तथैवानिर्वजितात्मनाम् ॥
abrahmacāriṇādhītam ijyā cāviduṣā kṛtā | tapovane grāmyabhujāṃ tathaivānirvajitātmanām ||
جس میں برہماچریہ/ضبطِ نفس نہیں، اس کی حاصل کردہ تعلیم؛ جاہل کے ہاتھوں ادا کیا گیا یَجْن؛ اور وہ جو ابھی تک دیہاتی (لذت پرست) غذا کھاتے ہوئے جنگل کی تپسیا کریں—اسی طرح جن کے دل پاک نہیں—یہ سب عیب دار ہیں۔
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bibhatsa", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
Scriptural learning and ritual are not merely technical acts; they require inner discipline (brahmacarya, śuddhi). Ascetic settings (tapovana) do not sanctify a person who retains indulgent habits and an unpurified mind.
Ethical-ritual instruction ancillary to Purāṇic narrative; not a direct instance of the five hallmark topics, but supportive of ‘dharma’ exposition often embedded in vaṃśānucarita narratives.
The verse encodes the principle that mantra/vidyā without containment of desire becomes ‘leaky’—power dissipates. ‘Tapovana + grāmya-bhoga’ is a symbol of mixed (saṅkīrṇa) intention that blocks spiritual fruition.