Previous Verse

Shloka 10

Adhyaya 36Madalasa’s Final Counsel and the Renunciation of King Ritadhvaja

ततः कुबलयाश्वोऽसौ सा च देवी मदालसा ।

पुत्राय दत्त्वा तद्राज्यं तपसे काननं गतौ ॥

tataḥ kubalayāśvo 'sau sā ca devī madālasā | putrāya dattvā tadrājyaṃ tapase kānanaṃ gatau

پھر وہ کُبلَیَاشو اور وہ بزرگ خاتون مَدالَسا، سلطنت اپنے بیٹے کو سونپ کر، تپسیا کے لیے جنگل کو روانہ ہوئے۔

tataḥthereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formकाल/अनन्तरवाचक-अव्यय (then/thereafter)
kubalayāśvaḥKing Kubalayāśva
kubalayāśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkubalayāśva (प्रातिपदिक)
Formपुँल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper noun)
asauthat (man)
asau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुँल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
devīthe queen/lady
devī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
madālasāMadālasā
madālasā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmadālasā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (proper noun)
putrāyato (their) son
putrāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुँल्लिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
dattvāhaving given
dattvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), अर्थ: ‘दत्त्वा’ (having given)
tat-rājyamthat kingdom
tat-rājyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + rājya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (determinative): ‘तत् राज्य’ (that kingdom/that sovereignty); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tapasefor austerity
tapase:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
kānanamto the forest
kānanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkānana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
gatauthe two went
gatau:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle) ‘गत’; पुँल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; दम्पत्योः (dual)
Narrator (continuing Jaḍa’s narration)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

RenunciationĀśrama transitionRoyal successionTapas

FAQs

The ideal arc presented is: fulfill worldly responsibility, transfer it appropriately, then pursue the higher aim—showing a harmonization of pravṛtti (engagement) and nivṛtti (withdrawal).

Vaṃśānucarita, emphasizing exemplary royal conduct and life-stage dharma.

‘Giving the kingdom’ symbolizes relinquishing inner sovereignty over others and reclaiming sovereignty over oneself through tapas.