Shloka 30

Adhyaya 27 — Madālasa’s Instruction to King Alarka: Royal Ethics, Self-Conquest, and Statecraft

Sanskrit

एतद्राज्ञः परं कृत्यं तथैतत् सिद्धिकारकम् ।

स्वधर्मस्थापनं नृणां चाल्यन्ते ये कुबुद्धिभिः ॥

Transliteration

etad rājñaḥ paraṃ kṛtyaṃ tathaitat siddhikārakam / svadharmasthāpanaṃ nṛṇāṃ cālyante ye kubuddhibhiḥ

Translation

یہی بادشاہ کا اعلیٰ ترین دھرم اور کامیابی بخش ہے کہ لوگوں کو ان کے اپنے دھرم میں قائم کرے، خصوصاً اُنہیں جو کُومتی (بری رائے) سے بہکائے گئے ہوں۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (विशेषण/Determiner)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as demonstrative with कृत्यम्

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• परम्: highest, supreme
• परम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (कृत्यम्)

• कृत्यम्: duty, task
• कृत्यम्: Karma/Phala (फल; what is to be done)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate)

• तथा: also
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; ‘and likewise/also’

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; subject with सिद्धिकारकम्

• सिद्धिकारकम्: bringing success
• सिद्धिकारकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्धि-कारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (एतत्); समासः तत्पुरुषः (सिद्धिं करोति)

• स्वधर्मस्थापनम्: establishing one’s own duty (proper order)
• स्वधर्मस्थापनम्: Karma (कर्म; object/theme)
• Type: Noun
• Root: स्व-धर्म-स्थापन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (स्वधर्मस्य स्थापनम्)

• नृणाम्: of men/people
• नृणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• आल्यन्ते: are led astray/swayed
• आल्यन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√लि/ली (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग (are led/are swayed)

• ये: who
• ये: Karta (कर्ता; subject of आल्यान्ते)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कुबुद्धिभिः: by evil counsels/poor intellects
• कुबुद्धिभिः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: कु-बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुषः (कुबुद्धिः = दूषिता बुद्धिः)

Speakers

• Madālasā to Alarka

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Rājadharma
• Counsel and discernment
• Social correction
• Siddhi (success)

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The ruler’s ‘success’ is measured by dharma-restoration, not conquest: correcting misdirection caused by poor judgment and re-rooting people in rightful conduct.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Normative dharma instruction; ancillary to purāṇic narrative aims rather than a direct pancalakṣaṇa category.

What is the esoteric significance?

‘Kubuddhi’ signifies distorted discernment; the teaching points to restoring right orientation (svadharma) when consciousness is destabilized by false reasoning.