Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Adhyaya 14The Messenger of Yama Explains Karmic Retribution and the Causes of Naraka Torments

यः करोति च पैशुन्यमन्यवागन्यथामतिः ।

पाट्यते हि द्विधा जिह्वा तस्येत्थं निशितैः क्षुरैः ॥

yaḥ karoti ca paiśunyamanyavāganyathāmatiḥ / pāṭyate hi dvidhā jihvā tasyetthaṃ niśitaiḥ kṣuraiḥ

جو چغلی اور بہتان میں لگا رہتا ہے—زبان سے ایک اور دل میں دوسرا—اس کی زبان تیز استروں سے دو حصّوں میں چیر دی جاتی ہے۔

yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम
karotidoes/commits
karoti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
paiśunyamslander/backbiting
paiśunyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpaiśunya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
anyavākspeaking of others/another's speech
anyavāk:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक) + vāc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक vāc (speech) with षष्ठी-तत्पुरुष (another's speech); प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (yaḥ)
anyathāmatiḥof perverted/contrary mind
anyathāmatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanyathā (अव्यय/प्रातिपदिक) + mati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (anyathā = otherwise + mati = mind/opinion) विशेषणम् (yaḥ)
pāṭyateis split/cut
pāṭyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpaṭ (धातु) (causative sense: pāṭay-)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
dvidhāin two parts
dvidhā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdvidhā (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), प्रकारवाचक
jihvātongue
jihvā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjihvā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
itthamthus
ittham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootittham (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb), प्रकारवाचक (thus)
niśitaiḥwith sharp
niśitaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootniśita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन; विशेषणम् (kṣuraiḥ)
kṣuraiḥrazors
kṣuraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkṣura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन
Not specified in input; didactic narration on karmic consequences.

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaRight speechIntegrityKarmaphalaNaraka imagery

FAQs

Duplicity in communication corrodes social trust and inner truthfulness. The text frames slander as a direct perversion of vāṅmaya (speech), warranting a punishment aimed at the instrument of wrongdoing—the tongue.

Ethical instruction/karmaphala; not a pañcalakṣaṇa category.

The tongue split ‘in two’ reflects a divided inner state: one face for the world and another within. Razors symbolize discriminative truth cutting through falsehood—here experienced as painful consequence.