Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

Adhyaya 10Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey

जायन्ते च कुले तत्र सद्वृत्तपरिपालकाः ।

भोगान् सम्प्राप्नुवन्त्युग्रांस्ततो यान्त्यूर्ध्वमन्यथा ॥

jāyante ca kule tatra sadvṛttaparipālakāḥ | bhogān samprāpnuvanty ugrāṃs tato yānty ūrdhvam anyathā ||

وہاں وہ نیک سیرت کے پاسبانوں کے خاندان میں پیدا ہوتے ہیں؛ قوی لذتیں پاتے ہیں، پھر دوبارہ اوپر کی طرف جاتے ہیں—یا اپنے اعمال کے مطابق اس کے برعکس بھی ہوتا ہے۔

जायन्तेare born
जायन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (जन् धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
कुलेin a family
कुले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशार्थक-अव्यय (locative adverb: there)
सद्वृत्तपरिपालकाःupholders of good conduct
सद्वृत्तपरिपालकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsat-vṛtta + pari-pālaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष: सद्वृत्तस्य परिपालकाः = 'maintainers of good conduct'
भोगान्enjoyments
भोगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
सम्प्राप्नुवन्तिattain
सम्प्राप्नुवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-pra-āp (आप् धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; (पाठे सम्प्राप्नुवन्त्युग्रान् इति संधिः)
उग्रान्intense, mighty
उग्रान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootugra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; भोगान् इति विशेषण
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअपादान/क्रमार्थक-अव्यय (ablatival adverb: then/from there/thereafter)
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootyā (या धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; (यान्ति + ऊर्ध्वम्)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formदिशार्थक-अव्यय (adverb: upwards)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanyathā (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: otherwise)
Pitā to Putra

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

RebirthEthical conduct (sadvṛtta)Karmic mobility (rise/fall)Householder virtue (implicit)

FAQs

Good rebirth is not merely a reward but a responsibility: being born in a ‘good family’ is linked with maintaining sadvṛtta. Future ascent depends on continued dharmic living, not pedigree alone.

Ancillary dharma teaching via karmaphala and rebirth logic; not directly sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara here.

‘Upward’ suggests refinement of saṃskāras; ‘otherwise’ signals the pivotal role of free action within conditioned circumstances—karma is dynamic, not a single fixed fate.