Shloka 17
Droṇa–Drupada Saṃvāda and Droṇa’s Reception at the Kuru Court (द्रोण-द्रुपद-संवादः; कुरुनगरप्रवेशः)
पाण्डुरुवाच (धन्यो>स्म्यनुगृहीतो$स्मि त्वं नो धात्री कुलस्य हि । नमो महर्षये तस्मै येन दत्तो वरस्तव ।। न चाधधर्मेण धर्मज्ञे शक्या: पालयितुं प्रजा: ।।) अद्यैव त्वं वरारोहे प्रयतस्व यथाविधि । धर्ममावाहय शुभे स हि लोकेषु पुण्यभाक्,पाण्डु बोले-प्रिये! मैं धन्य हूँ, तुमने मुझपर महान् अनुग्रह किया। तुम्हीं मेरे कुलको धारण करनेवाली हो। उन महर्षिको नमस्कार है, जिन्होंने तुम्हें वैसा वर दिया। थधर्मज्ञि! अधर्मसे प्रजाका पालन नहीं हो सकता। इसलिये वरारोहे! तुम आज ही विधिपूर्वक इसके लिये प्रयत्न करो। शुभे! सबसे पहले धर्मका आवाहन करो, क्योंकि वे ही सम्पूर्ण लोकोंमें धर्मात्मा हैं
pāṇḍur uvāca: dhanyo ’smy anugṛhīto ’smi tvaṃ no dhātrī kulasya hi | namo maharṣaye tasmai yena datto varas tava || na cādharmena dharmajñe śakyāḥ pālayituṃ prajāḥ || adyaiva tvaṃ varārohe prayatasva yathāvidhi | dharmam āvāhaya śubhe sa hi lokeṣu puṇyabhāk ||
پانڈو نے کہا— “اے پریے! میں دھنی ہوں؛ تم نے مجھ پر بڑا احسان کیا ہے۔ حقیقتاً تم ہی ہمارے کُل کی دھارک ہو۔ اُس مہارشی کو نمسکار ہے جس کے سبب تمہیں ایسا ور ملا۔ اے دھرم کی جاننے والی! اَدھرم کے ذریعے رعایا کی حفاظت نہیں ہو سکتی۔ اس لیے، اے خوش اندام بانو! آج ہی رسم کے مطابق کوشش کرو۔ اے مبارک خاتون! سب سے پہلے دھرم کا آہوان کرو، کیونکہ وہی سب جہانوں میں پُنّیہ کا حامل اور دھرم کا پیکر ہے۔”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Pāṇḍu asserts that governance and the protection of people cannot be grounded in adharma; even urgent dynastic needs must be pursued through a dharmic, properly sanctioned method—hence the insistence on invoking Dharma first and acting yathāvidhi (according to rite).
Pāṇḍu addresses his wife (Kuntī in context), praising her and the sage who granted her a boon/mantra, then urges her to act immediately and ritually to secure offspring for the continuation of the Kuru line—beginning by invoking the deity Dharma.