Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Rudra’s Cosmic Dance and the Recognition of Rudra–Nārāyaṇa Unity (Īśvara-gītā Continuation)

वसानं चर्म वैयाघ्रं शूलासक्तमहाकरम् / दण्डपाणिं त्रयीनेत्रं सूर्यसोमाग्निलोचनम्

vasānaṃ carma vaiyāghraṃ śūlāsaktamahākaram / daṇḍapāṇiṃ trayīnetraṃ sūryasomāgnilocanam

جو ببر کی کھال پہنے ہوئے ہیں، شُول سے آراستہ عظیم ہیئت والے ہیں، ہاتھ میں ڈنڈا رکھتے ہیں—سہ چشم، جن کی آنکھیں سورج، چاند اور آگ ہیں—میں انہی کا دھیان کرتا ہوں۔

वसानम्wearing
वसानम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवसान (कृदन्त-प्रातिपदिक, √वस् (धातु) + शानच्; वर्तमान-कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (Acc), एकवचन; वर्तमान-कृदन्त (present participle)
चर्मskin, hide
चर्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (Acc), एकवचन; (वसानम् इत्यस्य कर्म)
वैयाघ्रम्tiger(-skin)
वैयाघ्रम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवैयाघ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (Acc), एकवचन; चर्म इत्यस्य विशेषणम् (tiger-skin)
शूल-आसक्त-महा-करम्whose great hand holds a trident
शूल-आसक्त-महा-करम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशूल (प्रातिपदिक) + आसक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √सञ्ज्/सक्त (धातु) + क्त; आ-) + महा (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (Acc), एकवचन; बहुव्रीहिः (शूले आसक्तः महाकरः यस्य = whose great hand is attached to/holding a trident)
दण्ड-पाणिम्staff-in-hand
दण्ड-पाणिम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदण्ड (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (Acc), एकवचन; बहुव्रीहिः (दण्डः पाणौ यस्य = having a staff in hand)
त्रयी-नेत्रम्three-eyed
त्रयी-नेत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (Acc), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि नेत्राणि यस्य = three-eyed)
सूर्य-सोम-अग्नि-लोचनम्whose eyes are the sun, moon, and fire
सूर्य-सोम-अग्नि-लोचनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + सोम (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (Acc), एकवचन; बहुव्रीहिः (सूर्यः सोमः अग्निः लोचने यस्य = whose eyes are Sun, Moon, and Fire)

Narrator (Purāṇic discourse describing Rudra/Śiva’s form within the Kurma Purana’s Shaiva-Vaishnava synthesis)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

R
Rudra
S
Shiva
T
Trident (Śūla)
S
Sun (Sūrya)
M
Moon (Soma)
F
Fire (Agni)

FAQs

By portraying the deity as “three-eyed” with Sun, Moon, and Fire as eyes, the verse points to all-pervading awareness that illumines waking, dreaming, and deep-sleep-like states—suggesting a supreme witnessing consciousness behind cosmic functions.

The verse is iconographic rather than instructional, but it supports dhyāna-yoga: meditators contemplate the Lord’s form (tiger-skin, staff, trident, three eyes) as a symbolic map of mastery over nature (prakṛti), disciplined restraint (daṇḍa), and penetrating insight (agni-like vision).

Within the Kurma Purana’s synthesis, such descriptions of Rudra function as theology of the one Ishvara: Shiva’s cosmic attributes are presented in a Purāṇic framework where sectarian forms converge into a single supreme principle—supporting non-contradiction between Shaiva and Vaishnava devotion.