Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 14

Narmadā-māhātmya: Amarakāṇṭaka, Jāleśvara, Kapilā–Viśalyakaraṇī, and the Supreme Purifying Power of Darśana

ब्रह्मचारी शुचिर्भूत्वा जितक्रोधो जितेन्द्रियः / सर्वहिंसानिवृत्तस्तु सर्वभूतहिते रतः

brahmacārī śucirbhūtvā jitakrodho jitendriyaḥ / sarvahiṃsānivṛttastu sarvabhūtahite rataḥ

برہماچاری پاکیزہ ہو کر، غصّہ کو فتح کرے، حواس کو قابو میں رکھے، ہر قسم کی ہنسا سے باز رہے، اور تمام بھوتوں کی بھلائی میں مشغول رہے۔

brahmacārīa celibate student / brahmacārin
brahmacārī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman + cārin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); 'one who practices brahmacarya'
śuciḥpure
śuciḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśuci (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); predicate adjective
bhūtvāhaving become
bhūtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), 'having become'
jita-krodhaḥone who has conquered anger
jita-krodhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjita (√ji कृदन्त) + krodha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); बहुव्रीहि: 'whose anger is conquered'
jita-indriyaḥself-controlled
jita-indriyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjita (√ji कृदन्त) + indriya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); बहुव्रीहि: 'whose senses are conquered'
sarva-hiṃsā-nivṛttaḥrefraining from all harm
sarva-hiṃsā-nivṛttaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva + hiṃsā + nivṛtta (√vṛt कृदन्त)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: 'withdrawn from all violence'
tuand / indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
sarva-bhūta-hitein the welfare of all beings
sarva-bhūta-hite:
Adhikaraṇa (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootsarva + bhūta + hita (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); अर्थे सप्तमी: 'in the welfare of all beings'
rataḥdevoted
rataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootrata (√ram कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); 'engaged/devoted'

Lord Kūrma (Vishnu) instructing sages/disciples on dharma and yogic self-restraint

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

K
Kūrma (Vishnu)
B
Brahmacārin
D
Dharma
A
Ahimsā

FAQs

By prescribing mastery over anger and the senses and universal non-violence, the verse points to inward purification—conditions under which the Self is recognized as peaceful, unattached, and naturally benevolent toward all beings.

It emphasizes foundational yogic restraints (yama/niyama-like disciplines): brahmacarya (continence), śauca (purity), indriya-jaya (sense-control), krodha-jaya (anger conquest), and ahiṃsā (non-harming), culminating in sarvabhūta-hita (universal goodwill), a key support for meditation and Pāśupata-leaning sādhanā.

Though not naming Śiva explicitly, the teaching aligns with shared Purāṇic yoga-dharma ideals honored in both Śaiva and Vaiṣṇava streams—self-restraint, purity, and compassion—reflecting the Kurma Purana’s integrative (non-sectarian) spiritual ethic.