Shloka 27
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
निर्गतो गह्वरात्तस्मात्त्वमिन्द्रो देवनायकः / राज्यश्रियं च संप्राप्तः प्रसादात्परमेष्ठिनः
Transliteration
nirgato gahvarāttasmāttvamindro devanāyakaḥ / rājyaśriyaṃ ca saṃprāptaḥ prasādātparameṣṭhinaḥ
Translation
اس گہری کھوہ سے نکل کر تم دیوتاؤں کے سردار، اندَر بنے؛ اور پرمیشٹھھی کے فضل سے سلطنت کی شان پائی۔
Word by Word
निर्गतःhaving come out
निर्गतः:
कर्ता (Kartā/Agent)
TypeVerb
Rootनिर्गत (कृदन्त; √गम् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नि(र्)-उपसर्ग; कर्तरि प्रयोग (having gone out)
गह्वरात्from the cave/abyss
गह्वरात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootगह्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
तस्मात्from that
तस्मात्:
अपादान (Apādāna/From that)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
सम्बोधन/कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देव-नायकःleader of the gods
देव-नायकः:
समानााधिकरण (Predicate)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (देवानां नायकः)
राज्य-श्रियम्royal fortune/sovereignty
राज्य-श्रियम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक) + श्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (राज्यस्य श्रीः)
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
संप्राप्तःhave attained
संप्राप्तः:
क्रिया (Kriyā/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootसंप्राप्त (कृदन्त; √आप् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्-प्र-उपसर्ग; कर्तरि (having attained)
प्रसादात्from (the) grace
प्रसादात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन
परमेष्ठिनःof the Supreme Lord (Parameṣṭhin/Brahmā)
परमेष्ठिनः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootपरमेष्ठिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन