Shloka 26
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
खातपूर्तिं धरण्यश्च प्रददौ मधुसूदनः / तेष्वघं प्रबभूवाशु रजोनिर्यासमूषरम्
Transliteration
khātapūrtiṃ dharaṇyaśca pradadau madhusūdanaḥ / teṣvaghaṃ prababhūvāśu rajoniryāsamūṣaram
Translation
مدھوسودن نے گڑھوں کی پُرائی اور زمین بھی عطا کی؛ مگر ان میں گرد و غبار کے رس کی طرح خشک گناہ فوراً پھیل گیا۔
Word by Word
खात-पूर्तिम्filling up of the pit
खात-पूर्तिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootखात (प्रातिपदिक) + पूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (खातस्य पूर्तिः)
धरणीthe Earth
धरणी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
प्रददौgave, bestowed
प्रददौ:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मधुसूदनःMadhusūdana (Krishna/Vishnu)
मधुसूदनः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootमधुसूदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपाधि-नाम; तत्पुरुष (मधुं सूदयति इति)
तेषुin/among them
तेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; सर्वनाम
अघम्sin, evil
अघम्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रबभूवarose, came to be
प्रबभूव:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; प्र-उपसर्ग
आशुquickly
आशु:
सम्बन्ध (Sambandha/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
रजो-निर्यास-मूषरम्barren with dust and exudation
रजो-निर्यास-मूषरम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootरजस् (प्रातिपदिक) + निर्यास (प्रातिपदिक) + मूषर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (रजः-निर्यासेन मूषरम्)