Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्

Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation

उन्मत्तामुपसंगम्य मोदते कामवर्धनः / ध्यानपूर्वं ततः श्रीकण्ठादिविन्यासमाचरेत्

unmattāmupasaṃgamya modate kāmavardhanaḥ / dhyānapūrvaṃ tataḥ śrīkaṇṭhādivinyāsamācaret

اُنمَتّا کے پاس جا کر ‘کام وردھن’ مسرور ہوتا ہے۔ پھر دھیان کے ساتھ شری کنٹھ وغیرہ کا وِنیاس (نیاس) کرنا چاہیے۔

unmattāmthe mad woman
unmattām:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootunmatta (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
upasaṃgamyahaving approached
upasaṃgamya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootupa+sam+√gam (धातु) → upasaṃgamya (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive): ‘having approached’
modaterejoices/enjoys
modate:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√mud (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
kāma-vardhanaḥKāmavardhana (increaser of desire)
kāma-vardhanaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक) + vardhana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (determinative: ‘increaser of desire’)
dhyāna-pūrvamafter/with prior meditation
dhyāna-pūrvam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootdhyāna (प्रातिपदिक) + pūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: ‘preceded by meditation’)
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb: ‘then/thereafter’)
śrīkaṇṭha-ādi-vinyāsamthe arrangement/placement starting with Śrīkaṇṭha
śrīkaṇṭha-ādi-vinyāsam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootśrīkaṇṭha (प्रातिपदिक) + ādi (अव्यय/प्रातिपदिक) + vinyāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘placement beginning with Śrīkaṇṭha’)
ācaretshould perform/practice
ācaret:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootā+√car (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद