Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्

Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation

सिंदूरकाञ्चनसमोभयभागमर्धनारीश्वरं गिरिसुताहरभूपचिह्नम् / पाशद्वयाक्षवलयेष्टदहस्तमेव स्मृत्वा न्यसेल्लिपिपदेषु समीहितार्थम्

siṃdūrakāñcanasamobhayabhāgamardhanārīśvaraṃ girisutāharabhūpacihnam / pāśadvayākṣavalayeṣṭadahastameva smṛtvā nyasellipipadeṣu samīhitārtham

سِندور اور کانچن کے مانند دونوں حصّوں والے اردھناریشور کا سمرن کرو، جس پر گریسُتا اور ہر کے زیوروں کے نشان ہیں۔ دو پاش، اَکش مالا اور وردہست والے اُس دیو کو یاد کر کے، مطلوبہ مراد کے لیے حروف/پدوں پر نیاس کرو۔

siṃdūra-kāñcana-samaḥequal to vermilion and gold
siṃdūra-kāñcana-samaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsiṃdūra (प्रातिपदिक) + kāñcana (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘equal to vermilion and gold’); (पाठे ‘samobhay…’ इत्यत्र ‘samaḥ’ पदं पूर्वभागे)
ubhaya-bhāgamboth halves
ubhaya-bhāgam:
Karma (कर्म/Object; appositional to ardhanārīśvaram)
TypeNoun
Rootubhaya (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘both halves/parts’)
ardha-nārī-īśvaramArdhanārīśvara
ardha-nārī-īśvaram:
Karma (कर्म/Object of smṛtvā/nyaset)
TypeNoun
Rootardha (प्रातिपदिक) + nārī (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘Lord who is half woman’)
giri-sutā-hara-bhūpa-cihnammarked with the signs of Girisutā, Hara, and Bhūpa
giri-sutā-hara-bhūpa-cihnam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of ardhanārīśvaram)
TypeAdjective
Rootgiri (प्रातिपदिक) + sutā (प्रातिपदिक) + hara (प्रातिपदिक) + bhūpa (प्रातिपदिक) + cihna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (determinative: ‘having the marks/signs of Girisutā, Hara, and Bhūpa’)
pāśa-dvaya-akṣa-valaya-iṣṭa-da-hastamhaving hands with two nooses, rosary, bracelet, and boon-giving hand
pāśa-dvaya-akṣa-valaya-iṣṭa-da-hastam:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of ardhanārīśvaram)
TypeAdjective
Rootpāśa (प्रातिपदिक) + dvaya (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक) + valaya (प्रातिपदिक) + iṣṭa (प्रातिपदिक) + da (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (determinative: ‘with hands holding two nooses, rosary (akṣa), bracelet (valaya), and the wished-giving (iṣṭa-da) [hand]’)
evaindeed/only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
smṛtvāhaving remembered
smṛtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Root√smṛ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having remembered’
nyasetshould place/assign
nyaset:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootni+√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
lipi-padeṣuin the letter-positions (of the script)
lipi-padeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootlipi (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘in the syllabic/letter-positions’)
samīhita-arthamthe desired purpose
samīhita-artham:
Karma (कर्म/Object; purpose/result)
TypeNoun
Rootsamīhita (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (determinative: ‘desired aim/purpose’)