Shloka 46
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
क्ष्वेल्लकः कालकर्ण्यढ्यः कन्दर्पो मत्त इष्यते / नर्तकः श्यामलाकान्तो विलासी झषयान्वितः
Transliteration
kṣvellakaḥ kālakarṇyaḍhyaḥ kandarpo matta iṣyate / nartakaḥ śyāmalākānto vilāsī jhaṣayānvitaḥ
Translation
‘کْشویَلّک’ کالکرنی سے مالامال ہے؛ ‘کندرپ’ کو مَتّ (مدہوش) مانا گیا ہے۔ نرتک ‘شیاملہ کانت’ ہے—عیش پسند اور ‘جھشیا’ سے یکتا۔
Word by Word
kṣvellakaḥKṣvellaka (name/epithet)
kṣvellakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkṣvellaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kāla-karṇī-āḍhyaḥendowed with Kālakārṇī
kāla-karṇī-āḍhyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of kṣvellakaḥ)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + karṇī (प्रातिपदिक) + āḍhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (determinative: ‘rich in/possessing Kālakārṇī’)
kandarpaḥKandarpa (Cupid)
kandarpaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkandarpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mattaḥintoxicated/mad
mattaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicative)
TypeAdjective
Rootmatta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
iṣyateis considered
iṣyate:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
nartakaḥdancer
nartakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnartaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śyāmala-kāntaḥdark-hued and handsome
śyāmala-kāntaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of nartakaḥ)
TypeAdjective
Rootśyāmala (प्रातिपदिक) + kānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (descriptive: ‘dark and lovely/with dark beauty’)
vilāsīplayful/graceful
vilāsī:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of nartakaḥ)
TypeAdjective
Rootvilāsin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त (possessing playfulness)
jhaṣayā-anvitaḥaccompanied by jhaṣā (fish)
jhaṣayā-anvitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of nartakaḥ)
TypeAdjective
Rootjhaṣayā (jhaṣā, प्रातिपदिक) + anvita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (instrumental-determinative: ‘accompanied with a fish/‘jhaṣā’)