Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्

Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation

नायको भृङ्गपूर्वस्तु गायको नन्दिनीयुतः / गणको ऽनामया ज्ञेयः काल्या नर्तक इष्यते

nāyako bhṛṅgapūrvastu gāyako nandinīyutaḥ / gaṇako 'nāmayā jñeyaḥ kālyā nartaka iṣyate

نایک ‘بھِرِنگ پوروَ’ کہلاتا ہے، گایک نندِنی کے ساتھ ہوتا ہے۔ گنک ‘انامَیا’ کے نام سے پہچانا جائے، اور نرتک ‘کالیا’ مانا گیا ہے۔

nāyakaḥleader/hero
nāyakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
bhṛṅga-pūrvaḥpreceded by a bee
bhṛṅga-pūrvaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of nāyakaḥ)
TypeAdjective
Rootbhṛṅga (प्रातिपदिक) + pūrva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (determinative: ‘with/preceded by a bee’)
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
gāyakaḥsinger
gāyakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootgāyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nandinī-yutaḥaccompanied by Nandinī
nandinī-yutaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of gāyakaḥ)
TypeAdjective
Rootnandinī (प्रातिपदिक) + yuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (instrumental-determinative: ‘accompanied with Nandinī’)
gaṇakaḥcalculator/astrologer
gaṇakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootgaṇaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
anāmayāwith health; free from illness
anāmayā:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeAdjective
Rootanāmaya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; अव्ययभावे/हेतौ (as an instrumental of condition: ‘with health/without disease’)
jñeyaḥto be known; should be understood
jñeyaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicative)
TypeAdjective
Root√jñā (धातु) + ya (प्रत्यय) → jñeya (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधिलिङ्गार्थे भाव्य/कर्तव्य (gerundive: ‘to be known/should be known’)
kālyāwith Kālī
kālyā:
Karaṇa/Saha (करण/सह)
TypeNoun
Rootkālī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/सहचर्ये (instrumental: ‘with/through Kālī’)
nartakaḥdancer
nartakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnartaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
iṣyateis considered/accepted
iṣyate:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)