Shloka 81
Śrīpura-Nirmāṇa-Prastāva (Inquiry into Śrīpura and its Construction) / “The Proposal to Build Śrīpura”
Devanagari script
विशिष्टा मदिरोद्याना मन्त्रिण्याः सततं प्रिया / ते नीपवृक्षाः सुच्छायाः पत्रलाः पल्लवाकुलाः / आमोदलोलभृङ्गालीझङ्कारैः पूरितोदराः
Transliteration
viśiṣṭā madirodyānā mantriṇyāḥ satataṃ priyā / te nīpavṛkṣāḥ succhāyāḥ patralāḥ pallavākulāḥ / āmodalolabhṛṅgālījhaṅkāraiḥ pūritodarāḥ
Translation
مے کے باغ کے وہ ممتاز نیپ درخت وزیرہ کو ہمیشہ محبوب ہیں۔ وہ خوشگوار سایہ دار، پتّوں سے گھنے اور کونپلوں سے بھرپور ہیں؛ اور خوشبو پر مچلتی بھنوروں کی جھنکار سے ان کا باطن گونجتا رہتا ہے۔
Word by Word
विशिष्टाःexcellent/distinguished
विशिष्टाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootवि-शिष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
मदिर-उद्यानाःintoxicating gardens (as it were)
मदिर-उद्यानाः:
समानााधिकरण (Appositional descriptor)
TypeNoun
Rootमदिर (प्रातिपदिक) + उद्यान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (मदिरं उद्यानं इव/मदिरास्वरूपाः उद्यानाः) — ‘नीपवृक्षाः’ इत्यस्य समानाधिकरण-विशेषणम्
मन्त्रिण्याःof the ministeress
मन्त्रिण्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमन्त्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सततम्constantly
सततम्:
काल/प्रकार (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसततम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; continuity)
प्रियाःdear/beloved
प्रियाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तेthose
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
नीप-वृक्षाःnīpa trees
नीप-वृक्षाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनीप (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
सु-च्छायाःhaving good shade
सु-च्छायाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय-उपसर्ग/उपपद) + छाया (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (सुन्दराः छायाः यस्य) — ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पत्रलाःleafy
पत्रलाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपत्रल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पल्लव-आकुलाःcrowded with sprouts
पल्लव-आकुलाः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपल्लव (प्रातिपदिक) + आकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (पल्लवैः आकुलाः)
आमोद-लोल-भृङ्ग-अली-झङ्कारैःwith the humming of bee-swarms restless for fragrance
आमोद-लोल-भृङ्ग-अली-झङ्कारैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआमोद (प्रातिपदिक) + लोल (प्रातिपदिक) + भृङ्ग (प्रातिपदिक) + अली (प्रातिपदिक) + झङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (आमोदे लोला भृङ्गालिः तस्याः झङ्काराः)
पूरित-उदराःhaving their hollows filled
पूरित-उदराः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपूरि (धातु) + क्त (कृदन्त) + उदर (प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (पूरितम् उदरं येषाम्) — ‘नीपवृक्षाः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्