Shloka 45
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
अथ तद्दर्शनोत्पन्नकारुण्या परमेश्वरी / ततः कटाक्षादुत्पन्नः स्मयमानसुखांबुजः
Transliteration
atha taddarśanotpannakāruṇyā parameśvarī / tataḥ kaṭākṣādutpannaḥ smayamānasukhāṃbujaḥ
Translation
اسے دیکھ کر پرمیشوری کے دل میں کرُونا جاگی؛ پھر اس کے کٹاکش سے مسکراہٹ میں کھلا ہوا سُکھ روپ کمَل ظاہر ہوا۔
Word by Word
अथthen
अथ:
Discourse (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक (sequence marker: ‘then/now’)
तत्-दर्शन-उत्पन्न-कारुण्याwhose compassion arose from seeing her
तत्-दर्शन-उत्पन्न-कारुण्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक) + उत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक) + कारुण्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (chain), ‘तस्य दर्शनात् उत्पन्नं कारुण्यं यस्याः’ (she in whom compassion arose from seeing her); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परमेश्वरीthe Supreme Goddess
परमेश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरमेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthereupon
ततः:
Discourse (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, ततोऽर्थे (ablatival adverb: ‘thereupon/from that’)
कटाक्षात्from (her) sidelong glance
कटाक्षात्:
Apadana/Source (अपादान)
TypeNoun
Rootकटाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
उत्पन्नःarose
उत्पन्नः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउत्√पद् (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arisen/produced’
स्मयमान-सुख-अम्बुजःthe smiling, bliss-lotus(-faced one)
स्मयमान-सुख-अम्बुजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मयमान (कृदन्त-प्रातिपदिक) + सुख (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास, ‘स्मयमानं सुखं अम्बुजं (मुखं/हृदयं) यस्य’ (he whose lotus(-like) (face/heart) is joyful and smiling); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन