Shloka 57
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अश्रूयन्त ततस्तस्य रणनिःसाणनिस्वनाः / तथापि ता निरुद्योगाः शक्तयः कटके ऽभवन्
Transliteration
aśrūyanta tatastasya raṇaniḥsāṇanisvanāḥ / tathāpi tā nirudyogāḥ śaktayaḥ kaṭake 'bhavan
Translation
تب اس کے جنگی نقّاروں اور شنکھ کی گونج سنائی دی؛ پھر بھی وہ طاقتیں بےعمل ہو کر لشکرگاہ ہی میں رہ گئیں۔
Word by Word
अश्रूयन्तwere heard
अश्रूयन्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); कर्मणि-प्रयोगः (passive sense)
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb of sequence)
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन (singular)
रण-निःसाण-निस्वनाःbattle-clang sounds (ringing noises)
रण-निःसाण-निस्वनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक) + निःसाण (प्रातिपदिक) + निस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन; समासः: तत्पुरुष (determinative) — ‘रणे निःसाणस्य निस्वनाः’
तथाthus/so
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारः: क्रियाविशेषण (manner)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
ताःthose (f.)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचन
निरुद्योगाःinactive/without effort
निरुद्योगाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिरुद्योग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifier)
शक्तयःpowers/energies
शक्तयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कटकेin the camp/army-encampment
कटके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकटक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
अभवन्became/were
अभवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन