Shloka 47
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
परेषां मर्मभिदुरैरायुधैर्न प्रयोजनम् / युद्धं शाम्यतु चास्माकं देहशस्त्रक्षतिप्रदम्
Transliteration
pareṣāṃ marmabhidurairāyudhairna prayojanam / yuddhaṃ śāmyatu cāsmākaṃ dehaśastrakṣatipradam
Translation
دوسروں کے مَرم کو چیرنے والے ہتھیاروں سے ہمیں کوئی غرض نہیں۔ ہمارے جسم کو زخم دینے والی یہ جنگ تھم جائے، یہی بہتر ہے۔
Word by Word
परेषाम्of others
परेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine) — ‘of others’
मर्मभिदुरैःwith vital-spot-piercing
मर्मभिदुरैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमर्म-भिदुर (प्रातिपदिक; मर्म + भिदुर)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine) — विशेषणम्; ‘with/ by marrow/ vital-spot-piercing (weapons)’
आयुधैःwith weapons
आयुधैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — ‘with weapons’
नnot
न:
सम्बन्ध (Particle/अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle/निषेध-अव्यय)
प्रयोजनम्purpose; use
प्रयोजनम्:
विशेष्य-प्रत्यय (Predicate nominal/प्रथमा)
TypeNoun
Rootप्रयोजन (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — here predicate nominative: ‘purpose/use’
युद्धम्war
युद्धम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — subject of imperative
शाम्यतुmay (it) subside
शाम्यतु:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद — ‘let it subside’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction/समुच्चय-अव्यय)
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (Plural) — सर्वनाम; ‘of us/our’
देहशस्त्रक्षतिप्रदम्causing wounds from bodies and weapons
देहशस्त्रक्षतिप्रदम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेह-शस्त्र-क्षति-प्रद (प्रातिपदिक; देह + शस्त्र + क्षति + प्रद)
Formप्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — विशेषणम् (of युद्धम्); ‘giving wounds from body and weapons’