Shloka 104
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
तस्मिन्पलायिते दुष्टे विषङ्गे भण्डसोदरे / सा विभाता च रजनी प्रसन्नाश्चाभवन्दिशः
Transliteration
tasminpalāyite duṣṭe viṣaṅge bhaṇḍasodare / sā vibhātā ca rajanī prasannāścābhavandiśaḥ
Translation
جب وہ بدکار وِشَنگ—بھṇḍاسُر کے پیٹ کے مانند—بھگ گیا، تو رات ڈھل کر صبح ہو گئی اور سب سمتیں بھی شادمان ہو اٹھیں۔
Word by Word
तस्मिन्when he/that (one)
तस्मिन्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative ‘in/when that (one)’
पलायितेhaving fled
पलायिते:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपलायि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; ‘having fled’ used adjectivally in locative absolute sense
दुष्टे(that) wicked (one)
दुष्टे:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; qualifying the same referent
विषङ्गेViṣaṅga
विषङ्गे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविषङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; proper name/epithet in locative
भण्डसोदरेBhaṇḍa-sodara (Bhaṇḍa’s brother)
भण्डसोदरे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभण्डस + उदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: भण्डसस्य उदरे (in Bhaṇḍa’s belly/within Bhaṇḍa) as epithet
साshe/that (night)
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; demonstrative pronoun
विभाताended (dawned)
विभाता:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-भा (धातु) → विभात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘having dawned/ended’ (of night)
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
रजनीthe night
रजनी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरजनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
प्रसन्नाःclear/serene
प्रसन्नाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; adjective qualifying ‘दिशः’
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अभवन्became
अभवन्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘became/were’
दिशःthe directions (quarters)
दिशः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन