Shloka 105
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
पलायितं रणेवीरमनुसर्त्तुमनौचिती / इति ताः समरान्नित्यास्तस्मिन्काले व्यरंसिषुः
Transliteration
palāyitaṃ raṇevīramanusarttumanaucitī / iti tāḥ samarānnityāstasminkāle vyaraṃsiṣuḥ
Translation
‘میدانِ جنگ سے بھاگے ہوئے بہادر کا پیچھا کرنا مناسب نہیں’—یہ کہہ کر نِتیا دیویوں نے اسی وقت جنگ سے کنارہ کر لیا۔
Word by Word
पलायितम्the one who fled
पलायितम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपलायि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘fleeing/one who fled’ (object)
रणेin battle
रणे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन
वीरम्the hero
वीरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; apposition to पलायितम्
अनुसर्तुम्to pursue
अनुसर्तुम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootअनु-सर् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to pursue/follow’
अनौचिती(it is) improper
अनौचिती:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअनौचिती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; abstract noun ‘impropriety’ (as predicate)
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-अव्यय (quotative particle)
ताःthey (those women)
ताः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; pronoun referring to the Nityās
समरात्from the battle
समरात्:
अपादान (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; ‘from battle’
नित्याःthe Nityās
नित्याः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनित्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; proper group-name
तस्मिन्at that
तस्मिन्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन
कालेtime
काले:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन
व्यरंसिषुःwithdrew/desisted
व्यरंसिषुः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-रंस्/रंस् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘desisted/withdrew’ (contextual)