Shloka 54
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
लघुहस्ततयापश्यन्नाकृष्टन्न च मोक्षणम् / ददृशे घनुषश्चक्रं केवलं शरधारणे
Transliteration
laghuhastatayāpaśyannākṛṣṭanna ca mokṣaṇam / dadṛśe ghanuṣaścakraṃ kevalaṃ śaradhāraṇe
Translation
اس کی تیز دستکاری میں نہ کھینچنا دکھا نہ چھوڑنا۔ بس تیر تھامتے وقت کمان کا چکر سا گھومنا ہی نظر آیا۔
Word by Word
लघु-हस्ततयाby (reason of) lightness/swiftness of hand
लघु-हस्ततया:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootलघु (प्रातिपदिक) + हस्तता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘लघुः हस्तः’ इति भावः)
अपश्यत्he saw
अपश्यत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
आकृष्टम्the drawing (of the bowstring)
आकृष्टम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeVerb
Rootआ + कर्ष् (धातु)
Formक्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘आकृष्टम्’ = drawn
नnor
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
मोक्षणम्the releasing (of the arrow)
मोक्षणम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमोक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
ददृशेwas seen / appeared
ददृशे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
धनुषःof the bow
धनुषः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चक्रम्a circle / wheel-like blur
चक्रम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
केवलम्only
केवलम्:
विशेषणभाव (Adverbial qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb), ‘केवलम्’ = only/merely
शर-धारणेin the holding/placing of the arrow
शर-धारणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + धारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘शरस्य धारणम्’)