Shloka 53
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
आलोलकङ्कणक्वाणरमणीयतरः करः / तस्याश्चाकृष्य कोदण्डमौर्वीमाकर्णमाहवे
Transliteration
ālolakaṅkaṇakvāṇaramaṇīyataraḥ karaḥ / tasyāścākṛṣya kodaṇḍamaurvīmākarṇamāhave
Translation
کنگنوں کی جھنکار سے اس کا ہاتھ اور بھی دلکش تھا۔ اس نے میدانِ جنگ میں کودنڈ کی ڈوری کھینچ کر کان تک تان دی۔
Word by Word
आलोल-कङ्कण-क्वाण-रमणीयतरःmore delightful due to the jingling of swinging bracelets
आलोल-कङ्कण-क्वाण-रमणीयतरः:
विशेषणम् (Adjectival qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआलोल (प्रातिपदिक) + कङ्कण (प्रातिपदिक) + क्वाण (प्रातिपदिक) + रमणीयतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—विशेषणसमासः (determinative), ‘आलोलकङ्कणस्य क्वाणः’ इति हेतुना रमणीयतरः
करःhand
करः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
आकृष्यhaving drawn (pulled)
आकृष्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + कृश्/कर्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘आकृष्य’ = having drawn/pulled
कोदण्डम्the bow (kodaṇḍa)
कोदण्डम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
मौर्वीम्the bowstring
मौर्वीम्:
कर्म (Karma/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमौर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आकर्णम्up to the ear (to full draw)
आकर्णम्:
देश/परिमाण (Extent/limit/अधिकरण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootआकर्ण (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial accusative used as indeclinable), ‘आकर्णम्’ = up to the ear (fully drawn)
आहवेin battle
आहवे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन