Shloka 44
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
चित्रजीवं महाचापमादाय च शूकप्रिया / विस्फारं जनयामास मौर्वीमुद्वाद्य भूरिशः
Transliteration
citrajīvaṃ mahācāpamādāya ca śūkapriyā / visphāraṃ janayāmāsa maurvīmudvādya bhūriśaḥ
Translation
شوک پریا نے ‘چترجیو’ عظیم کمان اٹھا کر، مَوروی چِلّہ کو بار بار کھینچا اور زبردست چٹخ کی آواز پیدا کی۔
Word by Word
चित्रजीवम्Citrajīva (bow)
चित्रजीवम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचित्रजीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (नाम)
महा-चापम्the great bow
महा-चापम्:
Karma (कर्म; apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + चाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् चापः)
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ√दा (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-कृदन्त (absolutive/gerund) ‘having taken’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
शूक-प्रियāŚūka’s beloved (lady)
शूक-प्रियā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशूक (प्रातिपदिक) + प्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (शूकस्य प्रिया)
विस्फारम्a twang / stretching sound
विस्फारम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootविस्फार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जनयामासproduced
जनयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु) + णिच् (causative)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative) ‘caused to arise/produced’
मौर्वीम्the bowstring
मौर्वीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमौर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘bowstring’
उद्वाद्यhaving twanged
उद्वाद्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootउद्√वद्/√वाद् (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-कृदन्त (absolutive/gerund) ‘having twanged/struck (to sound)’
भूरिशःrepeatedly / abundantly
भूरिशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूरिशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘abundantly/many times’