Shloka 43
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
इति प्रणम्य शिरसा धनुर्वेदेन भक्तितः / अर्पितांश्चापतूणीराञ्जग्राह प्रियकप्रिया
Transliteration
iti praṇamya śirasā dhanurvedena bhaktitaḥ / arpitāṃścāpatūṇīrāñjagrāha priyakapriyā
Translation
یوں کہہ کر، دھنُروید میں ماہر اُس نے عقیدت سے سر جھکا کر پرنام کیا؛ اور پریاک کی پریا نے پیش کیے گئے کمان اور ترکش لے لیے۔
Word by Word
इतिthus
इति:
Prakaraṇa (प्रकरण/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/quotative ‘thus’
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala (पूर्वकाल; prior action)
TypeVerb
Rootप्र√नम् (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formल्यप्-कृदन्त (absolutive/gerund), ‘having bowed’
शिरसाwith (her) head
शिरसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
धनुः-वेदेनby the science of archery
धनुः-वेदेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष-समास (धनुषः वेदः)
भक्तितःfrom devotion
भक्तितः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootभक्ति (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्ययीभावार्थ)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘out of devotion’
अर्पितान्offered
अर्पितान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्पित (कृदन्त; √अर्प् धातु + क्त)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; ‘offered’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
आप-तूणीरान्bows and quivers
आप-तूणीरान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआप/चाप (प्रातिपदिक; ‘bow’) + तूणीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (चापाः च तूणीराः च)
जग्राहtook / accepted
जग्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
प्रियक-प्रियāPriyakā’s beloved (lady)
प्रियक-प्रियā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रियक (प्रातिपदिक) + प्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (प्रियकस्य प्रिया)