Shloka 6
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति
Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences
Devanagari script
कलामुहूर्तकाष्ठाहर् मासर्तुशरदात्मने / नमः सहस्रशीर्षायै सहस्रमुखलोचने
Transliteration
kalāmuhūrtakāṣṭhāhar māsartuśaradātmane / namaḥ sahasraśīrṣāyai sahasramukhalocane
Translation
کلا، مُہورت، کاشٹھا، دن، ماہ، رِتو اور شَرَد—جن کی ذات ہی ہے؛ ہزار سروں والی، ہزار چہروں اور ہزار آنکھوں والی دیوی کو نمہ۔
Word by Word
कलाa unit of time (kalā)
कला:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिक (stem) used as समासाङ्ग; स्त्रीलिङ्ग
मुहूर्तmuhūrta
मुहूर्त:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; पुंलिङ्ग
काष्ठाkāṣṭhā (time unit)
काष्ठा:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootकाष्ठा (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; स्त्रीलिङ्ग
अहःday
अहः:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; नपुंसकलिङ्ग
मासmonth
मास:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; पुंलिङ्ग
ऋतुseason
ऋतु:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; पुंलिङ्ग
शरद्autumn
शरद्:
समास-पूर्वपद (Compound member)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; स्त्रीलिङ्ग
आत्मनेto the one whose nature is (all) time (units)
आत्मने:
सम्प्रदान (Recipient/Dative)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग; तत्पुरुष समास (कला-...-शरद्-आत्मन्) = whose essence is time-units etc.
नमःsalutation
नमः:
सम्बोधन/उक्ति
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नमस्कारार्थक
सहस्रशीर्षायैto her of a thousand heads
सहस्रशीर्षायै:
सम्प्रदान (Recipient/Dative)
TypeNoun
Rootसहस्र + शीर्ष (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग; बहुव्रीहि (यस्यानि सहस्रं शीर्षाणि सा)
सहस्रमुखलोचनेO (she) with a thousand faces and eyes
सहस्रमुखलोचने:
सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसहस्र + मुख + लोचन (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी/सम्बोधन-सम्भाव्य; एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; बहुव्रीहि (यस्यानि सहस्रं मुखानि लोचनानि च)