Shloka 78
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
रुदतो द्रवतश्चैव एवं युक्तान्सहस्रशः / अयातयामान् सृजतं रुद्रमेतान्सुरोत्तमान्
Transliteration
rudato dravataścaiva evaṃ yuktānsahasraśaḥ / ayātayāmān sṛjataṃ rudrametānsurottamān
Translation
روتے اور دوڑتے ہوئے، اس طرح ہزاروں کی صورت میں جڑے ہوئے—رُدر نے ان اَیاتَیام (لازوال) برتر دیوتاؤں کو پیدا کیا۔
Word by Word
रुदतः(those) crying
रुदतः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootरुदत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle)
द्रवतःrunning
द्रवतः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootद्रवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb of manner)
युक्तान्joined/associated
युक्तान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकाले कृदन्त (past passive participle)
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formपरिमाण/वितरणार्थक अव्यय (distributive adverb)
अयातयामान्not to be restrained/unchecked
अयातयामान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootअ-यातयाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; नञ्-पूर्वक विशेषण (negated adjective)
सृजतम्create (you two)
सृजतम्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), द्विवचन; परस्मैपद
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एतान्these
एतान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम (demonstrative)
सुरोत्तमान्best of the gods
सुरोत्तमान्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् उत्तमाः)