Shloka 79
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
दृष्ट्वा ब्रह्माब्रवीदेनं मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः / न स्रष्टव्यात्मन स्तल्या प्रजा नैवाधिका तथा
Transliteration
dṛṣṭvā brahmābravīdenaṃ māsrākṣīrīdṛśīḥ prajāḥ / na sraṣṭavyātmana stalyā prajā naivādhikā tathā
Translation
یہ دیکھ کر برہما نے اس سے کہا—“ایسی مخلوق کو مت پیدا کرو؛ اپنے ہی مزاج سے ایسی پرجا نہ پیدا کرنے کے لائق ہے اور نہ ہی مناسب۔”
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एनम्to him/this one
एनम्:
सम्प्रदान/प्रति (Prati/प्रति-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
माdo not
मा:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (prohibitive particle)
स्राक्षीःcreate
स्राक्षीः:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलुङ् (aorist), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; मा + लुङ् = निषेध (prohibition)
ईदृशीःsuch (of this kind)
ईदृशीः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootईदृश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
प्रजाःcreatures/offspring
प्रजाः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
नnot
न:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
स्रष्टव्याto be created/should be created
स्रष्टव्या:
विधेय (Vidheyā/विधेय)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (predicate)
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
स्तल्याby/with (that) stalyā (name/quality)
स्तल्या:
करण (Karaṇa/करण)
TypeAdjective
Rootस्तल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/हेतुवाचक (instrumental/means)
प्रजाprogeny
प्रजा:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
अधिकाexcessive/too much
अधिका:
विधेय (Vidheyā/विधेय)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण
तथाthus/so
तथा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयार्थक अव्यय (thus/so)