Shloka 8
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
अव्यक्तां सत्त्वबहुलां ततस्तां सो ऽभ्ययुञ्जत / ततस्तां युञ्ज मानस्य प्रियमासीत्प्रभोः किल
Transliteration
avyaktāṃ sattvabahulāṃ tatastāṃ so 'bhyayuñjata / tatastāṃ yuñja mānasya priyamāsītprabhoḥ kila
Translation
پھر اس نے اَویَکت، سَتّو سے بھرپور وہ تن اختیار کیا۔ اس تن میں یُکت ہوتے وقت، کہتے ہیں، پرभੂ کے من کو وہ بہت प्रिय لگا۔
Word by Word
अव्यक्ताम्unmanifest
अव्यक्ताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन; ‘तनुम्’ (अध्याहृत) इत्यस्य विशेषणम्
सत्त्वबहुलाम्abounding in sattva
सत्त्वबहुलाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्त्व + बहुल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: सत्त्वं बहुलं यस्याम्; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
ताम्that (body)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अभ्ययुञ्जतjoined / employed / assumed
अभ्ययुञ्जत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-युज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
ताम्that (body)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
युञ्जमानस्यof (him) engaging/assuming
युञ्जमानस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्-प्रत्यय, present middle participle); पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
प्रियम्pleasing / dear (thing)
प्रियम्:
Karya/Phala (कार्य/फल)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा-एकवचन (predicate nominative)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रभोःof the lord
प्रभोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
किलindeed / it is said
किल:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle; hearsay/emphasis)