Shloka 7
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
आवृतास्तमसा रात्रौ प्रजा स्तस्मात्स्वयं पुनः / सृष्ट्वासुरांस्ततः सो ऽथ तनुमन्यामपद्यत
Transliteration
āvṛtāstamasā rātrau prajā stasmātsvayaṃ punaḥ / sṛṣṭvāsurāṃstataḥ so 'tha tanumanyāmapadyata
Translation
رات میں تَمَس سے ڈھکی ہوئی مخلوق اسی سے خود بخود پھر ظاہر ہوئی۔ اسوروں کی سृष्टि کر کے پھر پرجاپتی نے ایک اور تن اختیار کیا۔
Word by Word
आवृताःcovered
आवृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-वृ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
तमसाby darkness
तमसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
रात्रौin the night
रात्रौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/locative), एकवचन
प्रजाःcreatures
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति हेत्वर्थे अव्ययीभूत-प्रयोगः (therefore/from that)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (reflexive adverb)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (again)
सृष्ट्वाhaving created
सृष्ट्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
असुरान्Asuras
असुरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), बहुवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसमुच्चय/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
तनुम्a body
तनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
अन्याम्another
अन्याम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘तनुम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अपद्यतentered / assumed
अपद्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-पद् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन