Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

एवं पञ्चौषधीः सृष्ट्वा व्ययुञ्जत्सो ऽध्वरेषु वै / अस्य त्वादौ तु कल्पस्य त्रेतायुगमुखेपुरा

evaṃ pañcauṣadhīḥ sṛṣṭvā vyayuñjatso 'dhvareṣu vai / asya tvādau tu kalpasya tretāyugamukhepurā

یوں پانچ قسم کی اوشدھیاں پیدا کر کے، وہ یقیناً یَجْنوں میں برتی گئیں؛ اور اسی کلپ کے آغاز میں، قدیم زمانے میں، تریتا یُگ کے دہانے پر۔

evaṃthus
evaṃ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevaṃ (अव्यय)
FormPrakāra-avyaya (प्रकार-अव्यय) adverb
pañca-oṣadhīḥthe five herbs
pañca-oṣadhīḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpañca (अव्यय/संख्या) + oṣadhi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā vibhakti (द्वितीया/2nd case), Bahuvacana (बहुवचन); dvigu-samāsa: pañca saṅkhyāyuktā oṣadhyaḥ
sṛṣṭvāhaving created
sṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√sṛj (सृज्, धातु)
FormKtvā-pratyaya (क्त्वा, absolutive/gerund), pūrvakāla-kriyā (prior action)
vyayuñjatemployed/applied
vyayuñjat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yuj (युज्, धातु) with vi upasarga
FormLaṅ lakāra (लङ्, imperfect/past), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष/3rd person), Ekavacana (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
saḥhe
saḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Ekavacana (एकवचन)
adhvareṣuin sacrifices
adhvareṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootadhvara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī vibhakti (सप्तमी/7th case, locative), Bahuvacana (बहुवचन)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta (निपात) emphatic/assuring particle
asyaof this
asya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī vibhakti (षष्ठी/6th case, genitive), Ekavacana (एकवचन)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormVirodha/avadhāraṇa-nipāta (विरोध/अवधारण-निपात)
ādauat the beginning
ādau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootādi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī vibhakti (सप्तमी/7th case, locative), Ekavacana (एकवचन)
tuand/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormNipāta (निपात)
kalpasyaof the kalpa/aeon
kalpasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī vibhakti (षष्ठी/6th case, genitive), Ekavacana (एकवचन)
tretā-yuga-mukheat the beginning of the Tretā-yuga
tretā-yuga-mukhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottretā (प्रातिपदिक) + yuga (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī vibhakti (सप्तमी/7th case), Ekavacana (एकवचन); tatpuruṣa chain: tretāyugasya mukhe (at the opening of the Tretā age)
purāformerly/once
purā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
FormKāla-avyaya (काल-अव्यय) adverb