Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

गौरजः पुरुषो ऽथाविरश्वाश्वतरगर्दभाः / एते ग्राम्याः समृताः सप्त आरण्याः सप्त चापरे

gaurajaḥ puruṣo 'thāviraśvāśvataragardabhāḥ / ete grāmyāḥ samṛtāḥ sapta āraṇyāḥ sapta cāpare

گورج، پُرُش، اویر، گھوڑے، اشوتر (خچر) اور گدھے—یہ سات گرامیہ (گھریلو) مانے گئے؛ اور اس کے علاوہ سات آرانْیہ (جنگلی) بھی کہے گئے۔

gaurajaḥgauraja (a species, lit. ‘born of gaura’)
gaurajaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaura (प्रातिपदिक) + ja (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Ekavacana (एकवचन); tatpuruṣa: gaurāt jātaḥ (born from the fair/white one; here a kind of animal)
puruṣaḥman/human
puruṣaḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Ekavacana (एकवचन)
athathen/and
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormMaṅgala/anuvādaka-avyaya (अनुवादक-अव्यय) sequential particle
avira-aśvāśvatara-gardabhāḥsheep, horses, mules, and donkeys
avira-aśvāśvatara-gardabhāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootavira (प्रातिपदिक) + aśva (प्रातिपदिक) + aśvatara (प्रातिपदिक) + gardabha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Bahuvacana (बहुवचन); itaretara-dvandva: avirāḥ ca aśvāḥ ca aśvatarāḥ ca gardabhāḥ ca
etethese
ete:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Bahuvacana (बहुवचन)
grāmyāḥdomestic
grāmyāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootgrāmya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Bahuvacana (बहुवचन); viśeṣaṇa of ete
samṛtāḥare said/considered (lit. ‘reckoned’)
samṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√mṛ (मृ, धातु) with sam upasarga; samṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormKta-pratyaya (क्त, past passive participle) used predicatively; Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
saptaseven
sapta:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्या, प्रातिपदिक)
FormSaṅkhyā (संख्या) indeclinable-like numeral; here qualifying grāmyāḥ (masc. nom. pl. sense)
āraṇyāḥwild/forest-dwelling
āraṇyāḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootāraṇya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Bahuvacana (बहुवचन); viśeṣaṇa of (ete) understood
saptaseven
sapta:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्या, प्रातिपदिक)
FormSaṅkhyā (संख्या) numeral; qualifying āraṇyāḥ
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (समुच्चय-निपात)
apareothers
apare:
Kartā (कर्ता)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/1st case), Bahuvacana (बहुवचन); viśeṣaṇa of āraṇyāḥ (others)