Shloka 127
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
अफालकृष्टाश्चानुप्ता ग्राभ्यारम्याश्चतुर्द्दश / ऋतुपुष्पफलाश्चैव वृक्षा गुल्माश्च जज्ञिरे
Transliteration
aphālakṛṣṭāścānuptā grābhyāramyāścaturddaśa / ṛtupuṣpaphalāścaiva vṛkṣā gulmāśca jajñire
Translation
وہ نہ ہل سے جوتی گئیں نہ بوئی گئیں؛ دیہی اور دلکش—چودہ قسم کی (اوشدھیاں) بنیں۔ اور موسم کے مطابق پھول اور پھل دینے والے درخت اور جھاڑیاں بھی پیدا ہوئیں۔
Word by Word
अ-फाल-कृष्टाःnot ploughed
अ-फाल-कृष्टाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-फाल-कृष्ट (प्रातिपदिक; कृष्ट = √कृष् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; नञ्-तत्पुरुष (फालेन न कृष्टाः)
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अनुप्ताःunsown
अनुप्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुप्त (प्रातिपदिक; उप्त = √वप् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; नञ्-युक्त क्त-प्रत्ययान्त
ग्राभ्य-रम्याःpleasant/fit for villages (cultivable)
ग्राभ्य-रम्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootग्राभ्य-रम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्मधारय (ग्राभ्याः रम्याः)
चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootचतुर्दश (संख्याशब्द/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक; प्रथमा (1st case), बहुवचनार्थे (indeclinable-like numeral used adjectivally)
ऋतु-पुष्प-फलाःseasonal in flowers and fruits
ऋतु-पुष्प-फलाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋतु-पुष्प-फल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; तत्पुरुष (ऋतौ पुष्पं फलं च येषाम्/येषु)
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
गुल्माःshrubs, thickets
गुल्माः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुल्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
जज्ञिरेwere born, arose
जज्ञिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद