Shloka 101
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
अष्टौ धनुःसहस्राणि योजनं तैर्विभावितम् / एतेन योजनेनेह सन्निवेशास्ततः कृताः
Transliteration
aṣṭau dhanuḥsahasrāṇi yojanaṃ tairvibhāvitam / etena yojaneneha sanniveśāstataḥ kṛtāḥ
Translation
آٹھ ہزار دھنوش کو ایک یوجن قرار دیا گیا ہے۔ اسی یوجن کے پیمانے سے یہاں آبادیوں کی ترتیب کی گئی۔
Word by Word
aṣṭaueight
aṣṭau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṣṭa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), बहुवचन (plural); संख्यावाचक
dhanuḥ-sahasrāṇithousands of bow-lengths
dhanuḥ-sahasrāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhanuḥ (प्रातिपदिक) + sahasra (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘of bows’ + thousands); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
yojanama yojana
yojanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
taiḥby those/with those (measures)
taiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instr), बहुवचन
vibhāvitamis determined/ascertained
vibhāvitam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi+bhū (धातु) + ita (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (agrees with yojanam)
etenaby this
etena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instr), एकवचन
yojanenaby (means of) the yojana
yojanena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instr), एकवचन
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb: here/in this world)
sanniveśāḥsettlements/arrangements
sanniveśāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsanniveśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom), बहुवचन
tataḥtherefore/from that
tataḥ:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formतस्मात्-अर्थे अव्यय (ablatival adverb: therefore/from that)
kṛtāḥwere made/established
kṛtāḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (agrees with sanniveśāḥ)